Crystal Palace
Trận đấu bóng đá không đơn thuần chỉ kết thúc bằng tiếng còi mãn cuộc, mà còn dựa trên bộ quy tắc nghiêm ngặt được FIFA và IFAB ban hành. Hiểu rõ cách thức trận đấu chấm dứt theo luật chính thức giúp người hâm mộ cũng như các bên liên quan nắm được quyền lợi và trách nhiệm, đồng thời cung cấp cái nhìn sâu sắc về những tình huống hiếm hoi khi trận đấu buộc phải hủy bỏ do các yếu tố bất khả kháng hoặc sự việc ngoài mong muốn.
Theo Luật Bóng Đá 2025/2026 do Ủy ban Bóng đá Quốc tế (IFAB) quy định, một trận đấu tiêu chuẩn gồm hai hiệp, mỗi hiệp kéo dài 45 phút với khoảng nghỉ giữa hiệp là 15 phút. Trận đấu bắt đầu và kết thúc bởi tiếng còi của trọng tài chính, trong đó thời gian thi đấu có thể được cộng thêm bù giờ để bù đắp cho các gián đoạn như chấn thương, thay người hay VAR. Thời gian bù giờ do trọng tài quyết định và thường được thông báo qua bảng điện tử bởi trọng tài thứ tư; phổ biến là từ 1 đến 5 phút, nhưng trong các trận đấu mang tính chất căng thẳng cao như vòng chung kết World Cup, con số này có thể kéo dài hơn nhiều.
Trọng tài thổi còi kết thúc trận đấu.
Trong trường hợp sau 90 phút cộng thời gian bù giờ, nếu hai đội hòa nhau ở các giải đấu theo thể thức vòng tròn thì kết quả hòa sẽ được công nhận. Tuy nhiên, tại các giải loại trực tiếp nhằm xác định đội thắng cuộc, trận đấu sẽ bước vào hiệp phụ gồm hai hiệp 15 phút mỗi hiệp. Nếu vẫn không phân thắng bại sau hiệp phụ, loạt sút luân lưu sẽ được áp dụng để tìm ra đội chiến thắng. Quy trình này nhằm đảm bảo tính công bằng tối đa với sự kiểm soát chặt chẽ về mặt thời gian của trọng tài chính.
Trọng tài có thể tính thêm thời gian bù giờ với mỗi trường hợp gián đoạn.
Có thể chia cách kết thúc trận đấu thành hai dạng chính: kết thúc bình thường và kết thúc đặc biệt. Kết thúc bình thường xảy ra sau khi hết hai hiệp chính thức cùng thời gian bù giờ bổ sung. Thời gian bù này nhằm bù đắp cho mọi gián đoạn đáng kể như chấn thương, thay người hay thậm chí các yếu tố ngoại cảnh như khán giả xâm nhập sân. Trong khi đó, kết thúc đặc biệt được áp dụng cho những trận loại trực tiếp yêu cầu xác định người thắng thông qua hiệp phụ hoặc penalty theo điều luật số 10 của FIFA mới nhất.
Trọng tài công bố thời gian bù giờ.
Về những trường hợp hủy trận (abandonment), đây là tình huống rất ít gặp nhưng được FIFA quy định rõ quyền lực cho trọng tài chính trong việc quyết định dừng hoặc hủy bỏ trận đấu khi không đủ điều kiện tiếp tục. Các lý do thường bao gồm thiên tai, bạo lực trên sân cỏ hoặc các yếu tố bất khả kháng như chiến tranh hay vi phạm luật nghiêm trọng từ phía đội bóng tham gia. Tình trạng này sẽ được xử lý tùy theo quy định từng giải đấu: có thể đá lại toàn bộ trận, hoàn tất phần còn lại hoặc giữ nguyên kết quả lúc bị hủy nếu đã quá 75% thời gian thi đấu.
Trọng tài có thể tạm thời dừng trận đấu hoặc hủy trận do những lý do bất khả kháng.
Thực tế đã ghi nhận nhiều kỷ lục và tình huống đặc biệt liên quan đến cách thức kết thúc trận đấu bóng đá. Điển hình là vòng loại World Cup 2026 khu vực châu Á vừa qua, khi một trận giữa Iran và UAE phải kéo dài tới 29 phút bù giờ trong hiệp một do mất điện ở sân vận động Azadi nổi tiếng tại Tehran. Tuy nhiên, kỷ lục về thời gian bù giờ dài nhất hiện vẫn thuộc về giải Ngoại hạng Palestine năm 2019 với 42 phút bổ sung giữa Al Shabab và Al Ittihad.
Ngoài ra, một số trận còn phải kết thúc sớm hơn dự kiến vì các nguyên nhân bất ngờ như sức khỏe của trọng tài chính. Ví dụ điển hình là vòng loại Cúp các quốc gia châu Phi năm 2021 khi trọng tài Charles Bulu bị bất tỉnh ở phút thứ 78 khiến trận đấu giữa Bờ Biển Ngà và Ethiopia phải dừng lại trước khi đủ 90 phút.
Trận đấu kinh điển của Nam Mỹ năm 2021 bị hoãn vì cầu thủ khai báo gian dối.
Một số vụ việc gây chấn động lịch sử bóng đá liên quan đến việc hủy bỏ hoặc tạm hoãn cũng góp phần làm rõ vai trò quyết đoán của trọng tài và ban tổ chức giải. Năm 2021, siêu kinh điển Nam Mỹ giữa Brazil và Argentina phải ngưng ngay sau vài phút bởi sự can thiệp từ cơ quan y tế Brazil đối với một nhóm cầu thủ Argentina bị phát hiện khai báo sai lệch thông tin nhập cảnh. Sự kiện này đã khiến cả thế giới chú ý đến tầm quan trọng của quy định an toàn y tế song song với luật thi đấu.
Ngoài những nguyên nhân khách quan từ bên ngoài, cũng có tình huống xuất phát từ thái độ thi đấu và hành xử thiếu kiểm soát của các đội bóng. Một ví dụ nổi bật ở giải hạng Năm Argentina năm 2011 là màn đối đầu giữa Claypole và Victoriano Arenas khi trọng tài buộc phải đình chỉ do tất cả cầu thủ trên sân cùng dự bị đều bị đuổi khỏi sân vì hành vi quá khích. Tương tự, tại giải Ngoại hạng Anh mùa giải 2002, Sheffield United chịu thất bại kỹ thuật vì chỉ còn sáu cầu thủ trên sân sau chuỗi thẻ đỏ và chấn thương gây ảnh hưởng đến độ tin cậy của cuộc chơi.
Về những hiểu lầm phổ biến xung quanh cách kết thúc trận bóng đá, một số người vẫn nghĩ rằng không cần thiết phải có thời gian bù giờ hoặc nhầm lẫn giữa hiệp phụ với loạt sút luân lưu. Theo đúng luật mới nhất của FIFA, bù giờ là bắt buộc nhằm cân bằng thời gian thi đấu thực tế khi có gián đoạn. Hiệp phụ là khoảng thời gian chơi thêm để cố gắng ghi bàn tự nhiên trước khi bước vào loạt sút penalty nếu vẫn chưa phân định thắng thua.
Giao hữu không áp dụng thời gian bù giờ thường lệ.
Cuối cùng, việc một trận bị hủy bỏ liệu có phải đá lại toàn bộ hay không còn tùy thuộc vào quy chế từng giải đấu cụ thể. Thông thường nếu trận chưa diễn ra quá nửa thời lượng thì sẽ đá lại từ đầu; nếu đã vượt quá phần lớn thì tổ chức chơi tiếp phần còn lại hoặc giữ nguyên kết quả phân định tại điểm dừng. FIFA luôn ưu tiên bảo đảm an toàn cho người tham gia thi đấu cũng như tính công bằng trước khi đưa ra quyết định cuối cùng về trường hợp bất thường.
Tóm lại, cách thức kết thúc một trận bóng đá theo chuẩn mực quốc tế trải qua nhiều bước rõ ràng: từ tiếng còi mãn cuộc sau hai hiệp chính cộng thêm bù giờ cho đến phần mở rộng gồm hiệp phụ rồi sút luân lưu dành cho các giải loại trực tiếp. Những tình huống đặc biệt dẫn đến việc hủy trận rất ít gặp nhưng luôn được FIFA cùng các liên đoàn quản lý xử lý linh hoạt dựa trên nguyên tắc an toàn và công bằng tối đa. Việc hiểu đúng bản chất này góp phần nâng cao kiến thức nền tảng và sự trân trọng dành cho môn thể thao vua.
