Crystal Palace
Sau nhiều năm dẫn đầu trong cuộc cách mạng xe điện, Honda bất ngờ gánh chịu hậu quả nặng nề khi phải hủy bỏ hàng loạt dự án quan trọng, khiến khoản tổn thất lên đến gần 16 tỷ USD. Sự thay đổi đột ngột này không chỉ đánh dấu sự đảo chiều chiến lược của hãng ô tô hàng đầu Nhật Bản, mà còn kéo theo những tác động sâu rộng tới toàn bộ chuỗi cung ứng. Chỉ sau một năm, tham vọng phát triển dòng xe điện đã bị lung lay nghiêm trọng, buộc Honda phải tái cơ cấu và xem xét lại toàn bộ hướng đi.
Honda đang chịu thiệt hại lớn do quyết định rút lui khỏi dự án xe điện
Năm 2021, ngay khi Chủ tịch Toshihiro Mibe tiếp quản vị trí lãnh đạo, Honda công bố mục tiêu đầy tham vọng: đến năm 2040, tất cả mẫu xe mới sẽ chuyển hoàn toàn sang xe điện hoặc pin nhiên liệu. Kế hoạch này được củng cố bằng khoản đầu tư khổng lồ 10 nghìn tỷ yên vào lĩnh vực xe điện và phần mềm đến năm 2024, cùng việc ra mắt dòng “0 Series” – biểu tượng cho sự cam kết của hãng trong kỷ nguyên mới. Tuy nhiên, chỉ một năm sau đó, thị trường Mỹ chứng kiến sự sụt giảm mạnh nhu cầu xe điện do chính sách hỗ trợ bị cắt giảm và doanh số giảm sâu tới 36% trong quý cuối năm. Tình hình tài chính trở nên căng thẳng khiến Honda buộc phải thu hẹp đầu tư xuống còn 7 nghìn tỷ yên.
Doanh số xe điện tại Mỹ giảm gây áp lực tài chính cho Honda
Để duy trì sức cạnh tranh tại thị trường Mỹ, Honda buộc phải tung ra các chương trình ưu đãi lớn lên đến 12.500 USD cho mỗi chiếc xe điện bán ra. Nếu đạt mục tiêu sản xuất 200.000 chiếc mỗi năm, chi phí hỗ trợ này có thể lên đến khoảng 400 tỷ yên. Khi cộng thêm các khoản thuế quan và chi phí liên quan khác, tổng áp lực tài chính hàng năm gần chạm mốc 1 nghìn tỷ yên – một gánh nặng khiến hệ thống kinh doanh của hãng rơi vào trạng thái mất cân bằng nghiêm trọng. Tháng 2 vừa qua, việc chính quyền Mỹ nới lỏng các quy định về khí thải nhà kính đã làm giảm đáng kể động lực chuyển đổi sang xe điện, giúp các hãng có thể tiếp tục bán xe chạy bằng xăng mà không chịu phạt, điều này càng làm Honda khó khăn hơn trong việc duy trì chiến lược trước đây.
Honda chuyển hướng sang phát triển xe hybrid trước sức ép từ thị trường Trung Quốc
Trước khi rút lui khỏi dự án xe điện, Honda đã chi khoảng 3,5 nghìn tỷ yên đầu tư. Quyết định dừng lại không chỉ khiến hãng chịu thiệt hại tài chính khổng lồ mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ chuỗi cung ứng vốn đã đầu tư mạnh vào dây chuyền và công nghệ mới. Dự kiến Honda sẽ phải chi thêm khoảng 1,7 nghìn tỷ yên để bồi thường cho các đối tác. Một lãnh đạo cấp cao của hãng thừa nhận rằng quyết định này mặc dù đau đớn nhưng là cần thiết bởi “chúng tôi luôn giữ lòng tự trọng của một nhà sản xuất ô tô.”
Câu chuyện mà Honda trải qua không đơn độc trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu hiện nay. Các ông lớn như Ford cũng đã cắt giảm hoặc đình chỉ nhiều dự án EV trong khi General Motors và Stellantis ghi nhận những tổn thất lớn liên quan đến kế hoạch chuyển đổi sang xe điện. Ngành công nghiệp này đang bước vào giai đoạn điều chỉnh thực tế hơn khi tốc độ phát triển của xe điện không còn nhanh và ổn định như kỳ vọng ban đầu.
Thay vì tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào EV như trước kia, Honda hiện đặt niềm tin vào dòng xe hybrid với mục tiêu tăng gấp đôi doanh số lên 2,2 triệu chiếc vào năm 2030 so với hiện tại. Tuy nhiên ngược lại với kỳ vọng này là thực tế khó khăn bởi nguồn lực từng dồn quá mức vào các dự án EV đã làm hạn chế tiềm năng phát triển hybrid. Đặc biệt tại thị trường Trung Quốc, Honda còn phải đối mặt với sự cạnh tranh quyết liệt từ các hãng địa phương vốn có lợi thế về giá thành sản phẩm.
Dự báo năm tài chính hiện nay, Honda sẽ ghi nhận khoản lỗ ròng lên tới 690 tỷ yên – con số kỷ lục lần đầu tiên xảy ra trong lịch sử niêm yết của hãng và vượt qua mức thua lỗ từng ghi nhận ở một nhà sản xuất ô tô lớn khác của Nhật Bản. Dù vậy, Chủ tịch Toshihiro Mibe từng nhấn mạnh rằng thành công luôn đi kèm với rủi ro: “Chúng ta không thể dẫn đầu nếu không dám chấp nhận rủi ro.” Những mất mát hiện tại phản ánh cái giá phải trả cho sự liều lĩnh ấy và cũng mở ra cơ hội để Honda tái định hình chiến lược phù hợp hơn với bối cảnh biến động nhanh chóng của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.
