Crystal Palace
Joe Lewis (1944–2012) là một võ sĩ kiệt xuất và diễn viên người Mỹ, được công nhận là người tiên phong trong lĩnh vực karate toàn tiếp xúc và kickboxing tại Bắc Mỹ. Bắt đầu sự nghiệp từ karate Shōrin-ryū và các giải đấu đối kháng tính điểm, ông đã chuyển hướng sang thi đấu full contact và góp phần quan trọng trong việc lan tỏa bộ môn này tại Mỹ.
Được mệnh danh là “Muhammad Ali của karate” vào thập niên 1960-1970, Joe Lewis hai lần được bầu chọn là võ sĩ karate vĩ đại nhất lịch sử. Ông sở hữu nhiều danh hiệu giá trị như vô địch kickboxing hạng nặng nước Mỹ cùng chức vô địch thế giới karate full contact, khẳng định vị thế hàng đầu của mình trong làng võ thuật.
Joe Lewis học Tiệt Quyền Đạo của Lý Tiểu long
Theo tài liệu từ Blackbeltmag, năm 1967 là lần đầu Joe Lewis gặp gỡ Lý Tiểu Long. Khi đó, Lý Tiểu Long cố gắng thuyết phục ông điều chỉnh tư thế chiến đấu bằng cách để tay thuận hoặc chân thuận ở phía trước. Tuy nhiên, lúc đầu Lewis vẫn giữ nguyên lối đánh truyền thống mà không thay đổi bộ pháp đã áp dụng thành công trước đó. Đến năm 1970, ông chính thức trở thành học trò toàn thời gian của huyền thoại võ thuật này và bắt đầu thử nghiệm lý thuyết Tiệt Quyền Đạo (Jeet Kune Do) trên sàn đấu thực tế.
Lewis nhấn mạnh rằng triết lý trọng tâm của Lý Tiểu Long là sự đơn giản trong chiến đấu. Mặc dù Lý vẫn duy trì phong cách Vịnh Xuân quyền truyền thống riêng biệt, ông đã kết hợp các bài tập đối kháng có va chạm cùng các chiến thuật chiến đấu nhằm nâng cao hiệu quả thực chiến. Điều quan trọng hơn cả chính là kết quả cuối cùng chứ không phải nguồn gốc hay tên gọi của phong cách võ thuật.
Ảnh chụp Joe Lewis và Lý Tiểu Long năm 1968
Lý Tiểu Long giải thích với Lewis rằng Tiệt Quyền Đạo là nghệ thuật chặn các đòn đánh trực diện. Ông cho rằng các pha tấn công của đối thủ sẽ quyết định phản ứng đòn đánh trả phù hợp dựa trên năng lượng tấn công đó. Với quan điểm này, chiến đấu trở thành một trò chơi phản xạ nhanh nhẹn linh hoạt. Lewis nhận xét rằng Jeet Kune Do không chỉ là kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa triết học sâu sắc trong việc áp dụng nguyên lý chiến đấu.
Lewis tin tưởng tuyệt đối vào khả năng thực thi triết lý của Lý Tiểu Long: “Anh ấy có thể khiến Jeet Kune Do vận hành hiệu quả nhờ thái độ đúng đắn cùng sự kết hợp hoàn hảo giữa thể chất, tư duy và triết lý.” Quá trình huấn luyện cá nhân giữa Lewis và Lý diễn ra chủ yếu vào các ngày thứ Tư cuối thập niên 1960 đến đầu thập niên 1970 với những buổi thảo luận triết lý sâu sắc kèm xem lại băng phim thi đấu của các huyền thoại Boxing như Jack Dempsey hay Muhammad Ali.
Hai nguyên lý then chốt mà họ tập trung nghiên cứu qua video bao gồm khả năng rút ngắn khoảng cách nhanh chóng và giữ vững sự di động linh hoạt. Họ xem đi xem lại các đoạn phim để khắc sâu kỹ thuật hoàn hảo vào tâm trí, giúp người tập bắt chước chính xác. Lewis cho biết sự thuyết phục của Lý rất lớn khi cảm nhận được bản thân hoàn toàn có thể làm được những gì ông truyền đạt.
Trong khi nhiều học trò khác chọn con đường phát triển Vịnh Xuân biến thể hoặc nhấn mạnh triết lý Jeet Kune Do dưới nhiều hình thức, Joe Lewis lại tập trung khai thác mạnh mẽ khía cạnh kickboxing đầy đối kháng và thực tế trong chương trình huấn luyện của Lý Tiểu Long.
Joe Lewis giành một loạt các danh hiệu sau khi học võ với Lý Tiểu Long
Chương trình tập luyện giữa hai người cực kỳ đa dạng, từ luyện tập chuyển động độc lập trước gương đến thực hành với găng đích nhằm nâng cao kỹ năng phản xạ và độ chính xác. Trong vòng chưa đầy một năm kể từ khi bắt đầu học cùng Lý Tiểu Long, Joe Lewis gần như bất bại trên sàn đấu đối kháng liên tiếp giành về tới 11 danh hiệu vô địch.
Trang tin Usadojo cũng xác nhận thông tin này: “Vào các năm 1967 – 1968, Joe Lewis đã theo học Jeet Kune Do bí mật cùng người sáng lập Lý Tiểu Long. Trong quá trình luyện tập với ông, Joe đã thử nghiệm những lý thuyết chiến đấu tại các giải đấu chuyên nghiệp và trở thành gần như bất khả chiến bại.”
Có thể nói, tài năng xuất chúng của Lý Tiểu Long không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn ở cách ông tùy biến phương pháp dạy phù hợp với đặc điểm cá nhân từng học trò. Mỗi võ sinh đều nhận được phiên bản Jeet Kune Do được cá nhân hóa riêng biệt dựa trên điểm mạnh và sở trường riêng.
Joe Lewis là huyền thoại võ thuật Mỹ
Lý Tiểu Long phát triển khái niệm “đấu kiếm không dùng vũ khí” hay phương pháp “cú đấm chặn đánh” dựa trên thế mạnh tốc độ, sự nhạy bén và sức mạnh cá nhân đặc trưng của mỗi người. Dan Inosanto – nhà truyền bá lớn nhất Jeet Kune Do – thúc đẩy hệ thống tập trung vào những nguyên tắc cốt lõi của JKD cùng sự kết hợp tinh hoa từ các môn võ Philippines, Thái Lan và Indonesia.
Riêng Joe Lewis lại chú trọng phát triển chiến lược Jeet Kune Do kết hợp kickboxing nhằm tạo nên phong cách riêng biệt có tính ứng dụng cao trên sàn đấu đối kháng thực tế. Ông còn thành công thoát khỏi cái bóng ‘thương hiệu’ JKD để xây dựng dấu ấn cá nhân độc đáo và hiệu quả.
Lý Tiểu Long từng ví Jeet Kune Do như một chiếc thuyền giúp vượt qua dòng sông nguy hiểm. Khi đã sang bờ bên kia an toàn thì chiếc thuyền cần được bỏ lại phía sau. Nhiều người lại chọn ở lại trên chiếc thuyền ấy, tự giới hạn bản thân vào một phong cách cố định thay vì phát triển tự do sáng tạo. Với Joe Lewis, ông đã hoàn tất hành trình đặc biệt này khi đạt đến cấp độ cao nhất của Jeet Kune Do – tự do từ bỏ phong cách để quay về với bản chất thuần túy ban đầu.
