Crystal Palace
Ngưu Thắng Tiên, sinh năm 1938 tại Thanh Hà, Hà Bắc – Trung Quốc, là một trong những bậc thầy Thái Cực Quyền đương đại nổi bật. Được xếp vào Top 10 cao thủ võ thuật của Trung Quốc, ông từng giữ vị trí Tổng huấn luyện viên đội Thái Cực thôi thủ Bắc Kinh và sở hữu đẳng cấp võ thuật cấp 8 quốc gia. Biệt danh “Bạch lão đạo” gắn liền với ông bởi thói quen mặc áo quần trắng khi thi đấu. Từ nhỏ, Ngưu Thắng Tiên đã theo học môn võ Thiết Bác Tử dưới sự hướng dẫn của Dương Tứ. Từ năm 1959, ông dành hơn ba thập kỷ rèn luyện dưới sự dẫn dắt của Lý Thiên Ký – danh tiếng là “Kiếm tiên Võ Đang”, chuyên sâu vào các môn Thái Cực, Hình Ý, Bát Quái cùng phương pháp dưỡng sinh truyền thống Đạo gia.
Tên tuổi của Ngưu Thắng Tiên vang xa không chỉ nhờ kỹ thuật mà còn bởi chiến tích chấn động năm 1978 khi ông tay không bắt hàng loạt võ sư Nhật Bản. Đoàn võ thuật Nhật do Miyamoto Nobutaka dẫn đầu đến Bắc Kinh giao lưu đã chứng kiến trận tỷ thí gay cấn giữa Ngưu Thắng Tiên và hai cao thủ Miwa Shūji, Nagai Hisayoshi. Dù chiều cao khiêm tốn hơn nhiều so với đối thủ trên 1m80, ông vẫn đứng vững bằng thế tấn Hình Ý vững chãi, khiến cả hai phải chịu khuất phục. Không dừng lại ở đó, hơn 10 võ sư lần lượt bước lên thử sức đều bị ông dùng kỹ thuật trụ công Hình Ý kết hợp nội lực Thái Cực khống chế hoàn toàn. Chiến thắng vang danh này nhanh chóng lan rộng khắp Nhật Bản và được truyền thông lớn gọi Ngưu Thắng Tiên là “người thầy Thái Cực tại Nhật Bản”.
Ngưu Thắng Tiên không chỉ là môn đồ xuất sắc của Lý Thiên Ký mà còn là lớp trưởng khóa nghiên cứu Thái Cực quyền và kiếm của thầy mình. Ông lĩnh hội tinh hoa võ học để tạo nên kỹ thuật đặc trưng “Hình Ý Trang, Bát Quái Yêu, Thái Cực Thủ” – kết hợp chân trụ Hình Ý vững chắc, eo uyển chuyển theo phong cách Bát Quái và tay mềm mại ứng dụng Thái Cực. Đây chính là nền tảng giúp ông đạt thành tích vô địch toàn quốc hạng bán nhẹ thôi thủ năm 1983 với điểm số xuất sắc nhất phần thi Thái Cực quyền.
Ngưu Thắng Tiên là cao thủ Thái Cực
Trong vai trò Tổng huấn luyện viên đội Thái Cực thôi thủ Bắc Kinh, Ngưu Thắng Tiên góp phần xây dựng đội tuyển giành trên 80 chức vô địch toàn quốc. Năm 1998, cuốn sách “Đạo gia dưỡng sinh công” của ông xuất bản tại Quảng Châu đã nhanh chóng trở thành hiện tượng bán chạy. Một năm sau đó, ông thành lập Võ đạo quán Ngưu Thắng Tiên tại Bắc Kinh rồi đổi tên thành Công ty Phát triển Văn hóa Long Môn Thiên Phong Bắc Kinh và giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị.
Từ cuối những năm 1990 đến đầu thế kỷ 21, Ngưu Thắng Tiên còn tham gia giảng dạy trực tiếp trên Đài Phát thanh Nhân dân Trung Ương Trung Quốc về các bộ pháp luyện tập như Thái Cực Quyền 88 thức, Thái Cực thôi thủ cùng Hình Ý và Bát Quái. Ông đề xuất đưa môn thể thao này vào chương trình giáo dục đại học với hình thức đẩy tay tự chọn nhằm nâng cao thực chiến và kiểm tra trình độ võ thuật chuẩn mực.
Ngưu Thắng Tiên chủ trương đưa Thái Cực vào dạy trong đại học
Năm 2003, bài viết trên mạng xã hội mang tựa đề “Các người đã hủy hoại Thái Cực Quyền của tôi” do Ngưu Thắng Tiên đăng tải gây tiếng vang lớn khi chỉ ra những sai sót trong kỹ thuật hiện đại như tư thế “ưỡn ngực cong mông” và phản đối việc áp dụng máy móc mô hình Trường quyền vào giảng dạy. Quan điểm sắc bén này nhận được sự chú ý sâu rộng trong cộng đồng yêu thích võ thuật truyền thống.
Ngưu Thắng Tiên từng được mời làm giáo sư thỉnh giảng cho lớp Quốc học Dưỡng sinh của đại học Thanh Hoa
Với uy tín và kinh nghiệm sâu rộng, ông còn đảm nhiệm vai trò giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Thanh Hoa cho lớp Quốc học Dưỡng sinh, góp phần nâng cao nhận thức về lợi ích sức khỏe từ võ thuật cổ truyền. Mô hình đào tạo mà ông đề xuất gồm: mẫu giáo luyện Thiếu Lâm quyền, trung học tập trung Hình Ý quyền và đại học chuyên sâu vào Thái Cực quyền đã được nhiều cơ sở giáo dục áp dụng rộng rãi.
Năm 2005 đánh dấu sự ghi nhận đóng góp của Ngưu Thắng Tiên qua việc ông nhận giải thưởng “Thành tựu Võ thuật Trung Hoa” tại diễn đàn quốc tế tổ chức ở Đại học Bắc Kinh. Gần đây nhất trong cuộc phỏng vấn năm 2025 với Nhân dân Nhật báo, ông khẳng định cần thiết lập ba tiêu chuẩn quốc tế hóa võ thuật gồm: thống nhất thuật ngữ kỹ thuật, chuẩn hóa hệ thống giáo trình và xây dựng chế độ chứng nhận bằng cấp bài bản nhằm bảo tồn và phát triển võ truyền thống hiệu quả hơn.
Những thành tựu và ảnh hưởng của Ngưu Thắng Tiên đã được ghi nhận chính thức trong nhiều tác phẩm tham khảo quan trọng như “Đại từ điển Võ thuật Trung Quốc”, “Từ điển Nhân vật Võ thuật Trung Quốc”, cùng “Yến Đô Võ Lâm Lục” – minh chứng cho vị trí kiệt xuất của ông trong lịch sử phát triển võ thuật cổ truyền nước nhà.
