U23 châu Á
Crystal Palace
Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam (VFV) đã gửi hai lần phản hồi chính thức tới Liên đoàn Bóng chuyền thế giới (FIVB) liên quan đến vụ việc một vận động viên (VĐV) nữ đội tuyển U21 của Việt Nam bị cho là không đủ điều kiện thi đấu tại Giải vô địch U21 thế giới 2025. Theo đại diện VFV trao đổi với báo Tuổi Trẻ Online ngày 20-8, mặc dù đã gửi đơn khiếu nại và đề nghị làm rõ quy định nhưng tới thời điểm này, FIVB vẫn chưa có phản hồi cụ thể nào. FIVB chỉ trả lời chung chung rằng VĐV của Việt Nam không đủ tiêu chuẩn thi đấu dựa trên kết quả xét nghiệm giới tính, trong khi các vận động viên quốc tế khác không phải trải qua xét nghiệm tương tự.
VFV cũng đã gửi email yêu cầu FIVB cung cấp chi tiết các quy định liên quan đến việc xét nghiệm và tiêu chí đủ điều kiện tham dự giải, nhằm giúp đội tuyển và các VĐV có sự chuẩn bị phù hợp, tránh bị động hoặc thiệt thòi trong quá trình tham gia. Tuy nhiên, phản hồi từ FIVB vẫn khá chung chung và không giải thích rõ các yêu cầu xét nghiệm cụ thể cũng như thông số mà VĐV cần đáp ứng. FIVB khẳng định họ có quyền tiến hành kiểm tra mà không cần thông báo trước cho các liên đoàn thành viên, điều này gây khó khăn trong việc đảm bảo quyền lợi cho các VĐV.
Lãnh đạo VFV cho biết trường hợp VĐV U21 Việt Nam được xét nghiệm mẫu gene liên quan đến giới tính, nhưng kết quả cụ thể không được công bố công khai. Điều này khiến phía Việt Nam gặp nhiều băn khoăn bởi trong quy định về thể thao của FIVB, các điều khoản về kiểm tra giới tính rất mơ hồ và thiếu minh bạch. Tài liệu Sports Regulations của FIVB chỉ đề cập ngắn gọn về quyền xử lý mọi tranh chấp liên quan đến tính hợp lệ của vận động viên mà không có quy định rõ ràng về việc kiểm tra giới tính đột xuất tại giải đấu quốc tế.
Trong lịch sử làng bóng chuyền quốc tế, việc kiểm tra giới tính gần như chưa từng được áp dụng rộng rãi và trở thành chủ đề gây tranh cãi kéo dài hàng chục năm. Trong khi đó, một số tổ chức thể thao lớn như Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) và Liên đoàn Điền kinh thế giới (World Athletics) đã xây dựng những quy định nghiêm ngặt hơn về vấn đề này. World Athletics gần đây ban hành quy định bắt buộc các VĐV nữ phải trải qua xét nghiệm gene SRY để xác định giới tính nam hay nữ, đồng thời loại trừ ngay lập tức nếu phát hiện dương tính với gene này.
Tuy nhiên, FIVB vẫn chưa đưa ra thông báo tương tự hoặc áp dụng các quy định kiểm tra chi tiết như vậy. Chủ tịch Liên đoàn Bóng chuyền Thái Lan, ông Somporn Chaibangyang từng nhận xét rằng FIVB chưa thực sự chú trọng đến vấn đề kiểm tra giới tính và hiện chỉ đang cân nhắc áp dụng ở các giải đấu quốc tế trong tương lai.
Lịch sử bóng chuyền từng có một số tranh cãi về chuyện giới tính
Phía VFV đánh giá việc thiếu minh bạch và quy định rõ ràng của FIVB đã gây ra nhiều bất công đối với vận động viên và các liên đoàn thành viên. Khác với những quy trình kiểm tra doping được công bố rộng rãi và minh bạch để các bên chủ động chuẩn bị, thì những yêu cầu xét nghiệm giới tính từ phía FIVB lại không hề được thông báo rõ ràng, dẫn đến tình trạng chỉ một vài VĐV nhất định chịu sự giám sát đặc biệt mà không đánh đồng với toàn bộ vận động viên dự giải. Điều này làm dấy lên nghi ngờ về sự công bằng trong cách thức xử lý.
Chính vì cảm thấy không được tôn trọng và cho rằng cách làm của FIVB thiếu công bằng, vận động viên Bích Tuyền thuộc đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam đã quyết định rút lui khỏi Giải vô địch U21 thế giới 2025. Theo cô chia sẻ, việc một tổ chức thi đấu quốc tế dựa vào một chỉ số xét nghiệm để hạn chế quyền thi đấu mà không minh bạch kết quả khiến cô cũng như nhiều VĐV khác bị tổn thương sâu sắc.
“Một vận động viên sinh ra là nam hay nữ đã được cơ quan chức năng xác nhận qua giấy tờ chính thức như giấy khai sinh hay hộ chiếu. Khi trưởng thành nếu có những biến đổi sinh học thì bản thân vận động viên cũng không thể kiểm soát và đó không phải lỗi của họ,” đại diện ngành thể thao Việt Nam nhấn mạnh. “Việc FIVB chỉ dựa vào một xét nghiệm duy nhất để xác định khả năng thi đấu mà không công khai kết quả cụ thể sẽ dễ dẫn đến tranh cãi pháp lý cũng như ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín tổ chức.”
Bích Tuyền (10), rút lui khỏi Giải vô địch thế giới 2025 vì thấy FIVB không công bằng và tôn trọng VĐV
Trước quyết định của Bích Tuyền, lãnh đạo VFV bày tỏ sự tôn trọng hoàn toàn với quyền cá nhân này: “Chúng ta không thể ép buộc hay yêu cầu bất kỳ ai làm điều gì trái ý muốn cá nhân.” Đồng thời, ông cũng chia sẻ góc nhìn khách quan rằng bản chất một số người sinh ra tuy có cơ quan sinh dục nữ nhưng lại mang nhiễm sắc thể nam là điều khoa học còn đang nghiên cứu và tranh luận gay gắt trên toàn thế giới. Hình thức bên ngoài không luôn đồng nghĩa với lợi thế thi đấu nên chưa có kết luận rõ ràng để áp dụng đồng nhất trong thể thao.
