Crystal Palace
Gianni Infantino gần đây đã thu hút sự chú ý với tuyên bố rằng bóng đá sẽ không tồn tại ở 150 quốc gia nếu thiếu vắng FIFA. Phát biểu này nhanh chóng tạo ra nhiều tranh cãi bởi nó dường như đưa ra một khẳng định quá mạnh mẽ về vai trò của tổ chức bóng đá lớn nhất hành tinh. Để hiểu rõ hơn về lời nói của ông, cần phân tích kỹ lưỡng các chương trình tài chính mà FIFA cung cấp cũng như những ảnh hưởng đa chiều từ việc phân bổ nguồn lực này đến các liên đoàn thành viên trên thế giới.
Chương trình FIFA Forward là yếu tố then chốt giúp giải thích độ tự tin của Infantino khi phát biểu về tầm quan trọng của FIFA. Chính nhờ chương trình này, FIFA đầu tư hàng tỷ đô la cho 211 liên đoàn thành viên trong chu kỳ bốn năm. Giai đoạn từ 2023 đến 2026, mỗi liên đoàn có thể tiếp nhận tối đa khoảng 8 triệu USD để phục vụ phát triển bóng đá tại địa phương. Số tiền được sử dụng theo kế hoạch cụ thể, trong đó khoảng 1,25 triệu USD mỗi năm dành chi phí vận hành như trả lương nhân viên và thuê văn phòng; hơn 3 triệu USD đầu tư cho cơ sở hạ tầng, bao gồm sân vận động và trung tâm đào tạo; cùng các khoản hỗ trợ thiết bị và di chuyển cho đội tuyển quốc gia.
Với những liên đoàn từ các quốc gia nhỏ hoặc khu vực khó khăn như Comoros, châu Phi hay Trung Á, nguồn tài trợ này đóng vai trò vô cùng quan trọng, chiếm tới hơn một nửa ngân sách hoạt động thường niên. Nếu không có FIFA và các khoản hỗ trợ tương tự, rất khó để họ duy trì các giải đấu chuyên nghiệp, phát triển bóng đá nữ và đào tạo các đội trẻ – điều này làm rõ phần nào lý do vì sao Infantino lại nhấn mạnh tầm quan trọng của tổ chức trong việc duy trì môn thể thao vua trên toàn cầu.
Gianni Infantino tự tin tuyên bố bóng đá sẽ không tồn tại nếu thiếu FIFA
Tuy nhiên, nhận định rằng bóng đá sẽ “không tồn tại” nếu thiếu FIFA được nhiều chuyên gia đánh giá là quá phóng đại thực tế. Bóng đá đã phát triển sôi nổi từ lâu trước khi FIFA thành lập vào năm 1904 với trận đấu quốc tế đầu tiên giữa Anh và Scotland diễn ra năm 1872. Giáo sư Alan Tomlinson – tác giả cuốn sách “What is FIFA For?”, cho rằng FIFA cần bóng đá nhiều hơn là ngược lại. Ông nhấn mạnh rằng bóng đá đã đạt được mức độ phổ biến và phát triển sâu rộng ở mọi lứa tuổi và khu vực địa lý ngay cả khi chưa có sự xuất hiện của FIFA.
Điều mà Infantino thực sự muốn đề cập là bóng đá có tổ chức trên quy mô toàn cầu. Vai trò của FIFA nằm ở việc duy trì hệ thống giải đấu quốc tế, tiêu chuẩn luật lệ và bộ máy hành chính vận hành môn thể thao này. Nếu không có FIFA, người dân tại hơn 150 quốc gia vẫn chơi bóng nhưng thiếu nền tảng và nguồn lực để hình thành đội tuyển quốc gia đủ sức cạnh tranh ở đấu trường chính thức thế giới.
FIFA giúp bóng đá trở nên có tổ chức và hệ thống
Mặc dù dòng tiền từ chương trình FIFA Forward đem lại nhiều lợi ích to lớn cho các liên đoàn thành viên nhưng đồng thời cũng tạo nên một hệ thống phụ thuộc khiến nhiều người nghi ngờ về tính minh bạch và mục đích chính trị đằng sau nguồn kinh phí này. Một số chuyên gia lo ngại rằng việc cấp ngân sách có thể trở thành công cụ để FIFA củng cố quyền lực thông qua mối quan hệ trao đổi quyền lực: “Chúng tôi cho bạn tiền, bạn cho chúng tôi phiếu bầu.”
Ngoài ra, vấn đề minh bạch tài chính cũng là điểm gây tranh cãi khi các báo cáo kiểm toán hàng năm của liên đoàn thành viên thường không được công khai rộng rãi. Hệ quả là nhiều vụ bê bối lạm dụng quỹ đã bị phanh phui tại Bangladesh, Panama hay Maldives dẫn đến việc một số quan chức bị đình chỉ hoạt động trong giới bóng đá. Điều này làm giảm phần nào uy tín của chương trình tài trợ nhưng không thể phủ nhận rằng dòng tiền từ FIFA vẫn đóng vai trò thiết yếu đối với nhiều nền bóng đá đang phát triển.
Như vậy, phát biểu của Gianni Infantino chứa đựng phần nào sự thật về tầm ảnh hưởng tài chính của FIFA đối với những nước nghèo khó nhưng đồng thời cũng mang màu sắc chính trị và cường điệu hóa nhằm nhấn mạnh vị trí quyền lực của tổ chức này. Bóng đá là một môn thể thao mang tính toàn cầu đã tồn tại độc lập trước khi có sự xuất hiện của FIFA. Tuy nhiên, nếu thiếu đi tổ chức quản lý và hỗ trợ tài chính như hiện nay thì diện mạo chuyên nghiệp cùng sự quy củ trong những giải đấu quốc tế chắc chắn sẽ khó đạt được.
