Trong lịch sử Tam Quốc, hình ảnh những chiến mã oai hùng không chỉ dừng lại ở vai trò phương tiện di chuyển mà còn là biểu tượng sức mạnh và sự gắn bó bền chặt với các danh tướng. Những trận chiến quyết liệt đã chứng kiến sự góp mặt của những chú ngựa kiêu dũng, lưu danh sử sách bởi những câu chuyện kỳ tích và huyền thoại. Bốn con ngựa được xem là tứ đại thần mã đã in đậm dấu ấn trong lòng người yêu thích lịch sử và văn hóa truyền thống, mỗi con đều mang một câu chuyện riêng đầy cảm động và ý nghĩa sâu sắc.
Đích Lư từng bị coi là con ngựa “sát chủ” bởi quầng mắt trắng và vết đốm trắng trên đầu, điều khiến nhiều người e dè vì liên quan đến điềm xui rủi. Chủ nhân ban đầu của nó là Trương Vũ đã hy sinh trên chiến trường, càng làm tăng thêm sự ám ảnh về vận mệnh của Đích Lư. Tuy nhiên, mối duyên đặc biệt giữa Đích Lư và Lưu Bị đã tạo nên một truyền thuyết bất hủ: khi bị truy kích dữ dội tại suối Đàn Khê, Lưu Bị hét lên gọi tên con ngựa này thì Đích Lư đã dũng mãnh vọt mình qua dòng nước rộng, cứu ông thoát chết trong gang tấc. Hình ảnh ấy không chỉ xóa tan điềm xấu mà còn biến Đích Lư thành biểu tượng trung thành và anh dũng vượt khó.

Đích Lư là con ngựa góp công lớn tạo nên thế cục Tam Quốc khi cứu Lưu Bị ở suối Đàn Khê.
Ô Vân Đạp Tuyết là chiến mã gắn liền với tính cách nóng nảy nhưng trung trực của Trương Phi. Với bộ lông đen tuyền bóng loáng kết hợp chân trắng như tuyết, con ngựa này mang dáng vẻ uy nghiêm đầy ấn tượng trên chiến trường. Câu chuyện nổi bật nhất về Ô Vân Đạp Tuyết diễn ra tại cầu Trường Bản, nơi tiếng thét vang dội của Trương Phi cùng sức mạnh dũng mãnh của chiến mã khiến quân Tào phải rút lui trong khiếp sợ. Sự phối hợp ăn ý giữa người và ngựa này thể hiện rõ nét phong cách chiến đấu bùng nổ, không ngại đối đầu cam go.

Ô Vân Đạp Tuyết cùng Trương Phi dọa cho quân Tào phải lui binh ở cầu Trường Bản.
Chiếu Dạ Ngọc Sư Tử là cái tên gắn liền với Triệu Tử Long – vị tướng thường thắng nổi tiếng của Tam Quốc. Con ngựa toàn thân trắng tinh khiết như tuyết, có khả năng phát sáng trong đêm tối tựa như một bức tượng sư tử ngọc lấp lánh, tạo nên hình ảnh oai phong hiếm thấy. Chiến tích đáng nhớ nhất của Chiếu Dạ Ngọc Sư Tử chính là trận đánh Trường Bản, nơi nó đã giúp Triệu Vân thoát hiểm thần kỳ khi bị rơi xuống hố sâu do kẻ địch đào sẵn. Chiến mã này không chỉ là phương tiện chiến đấu mà còn là minh chứng cho sức mạnh phi thường và sự gắn bó khăng khít giữa người với ngựa.

Chiếu Dạ Ngọc Sư Tử – gắn liền với huyền thoại Tử Long phò ấu chúa.
Xích Thố được biết đến như huyền thoại chiến mã thời Tam Quốc, nổi bật với bộ lông đỏ rực đầy khí thế như ngọn lửa bùng cháy. Nó có khả năng di chuyển nhanh nhẹn vượt mọi địa hình hiểm trở như đi trên mặt đất phẳng lặng. Người đời sau thường nhắc câu “Nhân trung Lã Bố, mã trung Xích Thố” để ghi nhận vị trí độc tôn của chú ngựa này trong lòng dân gian. Sau khi chủ ban đầu là Lã Bố tử trận, Xích Thố được chuyển giao qua tay Tào Tháo rồi đến Quan Vũ. Câu chuyện cảm động nhất về Xích Thố chính là lòng trung thành vô hạn: sau khi Quan Vũ hy sinh và bị bắt giữ bởi quân Đông Ngô, Xích Thố đã tuyệt thực đến chết để theo chủ nhân về cõi vĩnh hằng. Hình ảnh này biến Xích Thố từ một chiến mã quý giá thành biểu tượng sống động của nghĩa khí và tình bạn thủy chung.

Xích Thố – thần mã trong các thần mã.