Ở mùa giải 2002-2003, Serie A từng chứng kiến một trận derby bán kết giữa hai trong ba ông lớn Inter, Juventus và Milan, tạo nên lần đầu tiên và duy nhất trong lịch sử Champions League một trận chung kết toàn Italy. Tuy nhiên, sau 23 năm kể từ đó, cả ba đội bóng lớn của Italy giờ đây đều không thể góp mặt ở vòng knock-out chính thức của đấu trường danh giá châu Âu, đánh dấu một bước thụt lùi đáng tiếc cho bóng đá nước này.
Mùa giải 2025-2026 đang chứng kiến sự thất vọng lớn khi Inter, Juventus và Milan đều không vượt qua vòng play-off để vào vòng bảng Champions League hoặc không thể tiến sâu. Trong bối cảnh đó, Atalanta trở thành đại diện duy nhất còn sót lại của Serie A tại giải đấu này. Dù phải đối đầu với Bayern Munich – một trong những thế lực hàng đầu châu Âu – thầy trò HLV Raffaele Palladino vẫn gồng gánh niềm hy vọng cho bóng đá Italy. Nếu Atalanta dừng bước, đây sẽ là lần thứ tư trong sáu mùa gần nhất mà Serie A không có đại diện góp mặt tại tứ kết Champions League.

Juventus thua Galatasaray chung cuộc play-off Champions League
Trong hơn hai thập kỷ, Inter, Juventus và Milan luôn có ít nhất một đội lọt vào vòng đấu loại trực tiếp của Champions League, trong đó Juventus nổi bật với 14 lần vượt qua vòng bảng và một chuỗi thành tích ổn định kéo dài từ mùa 2014-2015 đến 2021-2022. Thời kỳ đỉnh cao của họ gắn liền với sự thống trị Serie A suốt chín mùa liên tiếp dưới các huấn luyện viên Antonio Conte, Max Allegri và Maurizio Sarri. Ngược lại, thời gian vắng bóng kéo dài của Juventus chủ yếu diễn ra sau vụ bê bối Calciopoli cũng như trong bốn mùa gần đây do ảnh hưởng từ án phạt và sự tái thiết đội bóng.
Trong khi đó, AC Milan và Inter Milan có phần lên xuống thất thường hơn. AC Milan từng trải qua tám mùa không thể góp mặt ở vòng knock-out kể từ mùa 2013-2014 đến trước khi trở lại vào mùa 2022-2023. Họ từng là thế lực mạnh mẽ với chức vô địch năm 2007 và vị trí á quân năm 2005. Inter cũng từng vắng bóng kéo dài suốt chín mùa liên tiếp trước khi trở lại mạnh mẽ vào đầu thập niên 2020 với hai lần vào chung kết gần nhất năm 2023 và 2025 dưới thời huấn luyện viên Simone Inzaghi.

Inter thua Bodo/Glimt loại khỏi play-off Champions League
Những khó khăn hiện tại của các ông lớn Serie A bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân như công tác quản lý chưa hiệu quả trong những năm cuối triều đại của Silvio Berlusconi và Massimo Moratti; bên cạnh đó là chiến lược tập trung khác nhau ở từng đội bóng. Milan đã trải qua mùa giải 2024-2025 đầy thảm họa khi chỉ về thứ tám tại Serie A cùng hai đời huấn luyện viên, khiến họ bị loại khỏi mọi giải đấu châu lục. Inter cũng công khai ưu tiên tập trung vào Serie A thay vì Champions League do áp lực và đòi hỏi quá cao trên nhiều mặt trận ở mùa giải trước.

Inter thua Bodo/Glimt loại khỏi play-off Champions League
Bên phía Juventus, sự thiếu kinh nghiệm và sự non nớt đã khiến họ không thể vượt qua Galatasaray ở vòng play-off dù thắng trên sân nhà lượt về. Đội hình trẻ trung với độ tuổi trung bình chỉ hơn 26 tuổi cùng việc thiếu những cầu thủ giàu kinh nghiệm thi đấu ở vòng loại trực tiếp Champions League là nguyên nhân chính dẫn tới thất bại chung cuộc. Tinh thần thi đấu chưa đủ bản lĩnh khiến Juventus tiếp tục vật lộn trong cuộc tái thiết kéo dài và chưa tìm lại được phong độ đỉnh cao như xưa.
Giữa bức tranh u ám ấy, Atalanta nổi lên như ngọn cờ sáng hiếm hoi của Serie A trên đấu trường châu Âu hiện nay. Đại diện đến từ Bergamo không chỉ giữ được vị trí duy nhất của Italy tại vòng knock-out mà còn thể hiện sự phát triển bền vững dựa trên kế hoạch chiến lược rõ ràng được xây dựng trong nhiều năm qua. Đội bóng này nổi bật với cách vận hành hiện đại cùng tầm nhìn dài hạn từ ban lãnh đạo tận tâm, tạo nên một mô hình khác biệt so với nhiều đội bóng truyền thống khác đã sa sút.

Atalanta loại Dortmund nhờ chiến thắng sít sao ở vòng play-off Champions League
Sự khởi sắc của Atalanta gắn liền với triều đại huấn luyện viên Gian Piero Gasperini bắt đầu từ năm 2017. Dưới sự dẫn dắt của ông, đội bóng này thường xuyên góp mặt tại các giải đấu danh giá châu lục và thi đấu rất khó chịu với phong cách pressing quyết liệt cùng lối chơi cá nhân kèm người sát sao. Ngay cả những chuyên gia quốc tế như Pep Guardiola cũng phải dành lời khen cho cách vận hành chiến thuật độc đáo của Atalanta. Những thành công vang dội như chức vô địch Europa League năm 2024 hay các màn trình diễn xuất sắc trước các đối thủ lớn tại Champions League đã nâng tầm uy tín cho đội bóng này.

Atalanta loại Dortmund nhờ chiến thắng sít sao ở vòng play-off Champions League
Quá trình phát triển bền vững của Atalanta có sự đóng góp quan trọng từ Chủ tịch Antonio Percassi – người từng là cầu thủ trung vệ của chính CLB vào những năm 1970. Kể từ khi ông mua lại đội bóng năm 2010, Atalanta đã trở thành hình mẫu điển hình cho mô hình quản lý tài chính minh bạch cùng hệ thống đào tạo trẻ chuyên nghiệp tại Italy. Việc sở hữu một sân vận động hiện đại được đặt tên theo thương hiệu quốc tế New Balance cũng góp phần nâng cao doanh thu và tạo nên thương hiệu riêng cho câu lạc bộ.

Ban lãnh đạo Atalanta gồm gia đình Percassi và Pagliuca
Ngoài gia đình Percassi nắm giữ phần lớn cổ phần thông qua quỹ Odissea do con trai Luca Percassi điều hành, Atalanta còn có sự tham gia của tỷ phú người Mỹ gốc Italy Stephen Pagliuca – đồng chủ tịch quỹ đầu tư toàn cầu Bain Capital với tài sản lên tới 160 tỷ USD và đồng sở hữu đội bóng rổ Boston Celtics. Sự hợp tác giữa hai bên đã góp phần đa dạng hóa nguồn thu và mở rộng thương hiệu câu lạc bộ ra phạm vi quốc tế.

Ban lãnh đạo Atalanta gồm gia đình Percassi và Pagliuca
Dự án phát triển mà Pagliuca mang đến cho Atalanta hướng tới việc củng cố vị thế toàn cầu bằng các chiến lược săn tìm tài năng trẻ xuyên biên giới và áp dụng khoa học dữ liệu để hỗ trợ tuyển trạch cầu thủ hiệu quả hơn. Ví dụ như việc cựu giám đốc chuyển nhượng Lee Congerton cùng kỹ sư phân tích người Ấn Độ Sudarshan Gopaladesikan đã phát hiện tiềm năng cầu thủ Ademola Lookman – người trước đó bị đánh giá thấp nhưng phù hợp tuyệt đối với hệ thống chiến thuật Gasperini áp dụng.

Ban lãnh đạo Atalanta gồm gia đình Percassi và Pagliuca
Sức mạnh nội tại của Atalanta còn nằm ở khả năng tự làm mới bản thân khi thay thế ban lãnh đạo thể thao hay huấn luyện viên mà vẫn duy trì tính ổn định về mặt chuyên môn. Việc bổ nhiệm Raffaele Palladino vào cuối năm 2025 đã giúp đội bóng lấy lại cân bằng cần thiết sau khi Ivan Juric rời đi, củng cố sự tin tưởng từ ban lãnh đạo CLB và cổ động viên địa phương.

Atalanta ổn định trở lại nhờ HLV Palladino.
Trước mắt, các cầu thủ Atalanta sẽ bước vào thử thách lớn khi đối đầu Bayern Munich ở vòng knock-out sắp tới. Dù cơ hội đi tiếp là rất khó khăn nhưng câu chuyện thành công bền vững và vai trò “ngọn cờ cứu rỗi” cho Serie A khiến họ trở thành niềm tự hào đặc biệt của giới bóng đá Italy lúc này. Qua đó minh chứng rằng sự kết hợp giữa truyền thống bản sắc địa phương với đổi mới công nghệ quản trị là chìa khóa để vươn lên tầm cỡ châu lục.

Atalanta ổn định trở lại nhờ HLV Palladino.