Crystal Palace
Khi đội trưởng Daniel Passarella giơ cao chiếc cúp vàng World Cup trên sân vận động Monumental một đêm tháng 6 năm 1978, cả Argentina như bừng tỉnh trong niềm hân hoan ngập tràn. Đây là lần đầu tiên quốc gia Nam Mỹ này đăng quang ngôi vô địch bóng đá thế giới. Mặc dù vậy, chiến thắng ấy không chỉ là sự tỏa sáng của những cầu thủ tài năng, mà còn gắn liền với những mảng tối chính trị và nghi vấn quanh giải đấu. Chức vô địch của Argentina tại World Cup 1978 từ lâu đã trở thành đề tài tranh luận không dứt, vừa lưu dấu hào hùng vừa phủ đầy những nghi ngại.
Để hiểu trọn vẹn về World Cup 1978, cần nhìn vào hoàn cảnh chính trị căng thẳng tại Argentina lúc đó. Chỉ hai năm trước khi giải đấu diễn ra, một chế độ độc tài quân sự do Tướng Jorge Rafael Videla đứng đầu đã lên nắm quyền, mở ra thời kỳ được gọi là “Cuộc chiến bẩn”. Chính quyền này tiến hành chiến dịch đàn áp khốc liệt nhắm vào những người bị nghi có tư tưởng đối lập, với hàng chục nghìn người bị bắt giữ, tra tấn và mất tích. Không khí bao phủ giải đấu cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp của tình trạng bất ổn và bạo lực đó.
Sân vận động Monumental thi đấu trận chung kết chỉ cách trung tâm tra tấn nổi tiếng vài dặm, làm tăng thêm sự mờ ám cho sự kiện thể thao vốn lẽ ra phải là biểu tượng của hòa bình và đoàn kết. Việc ám sát Tướng Omar Actis, người đứng đầu ban tổ chức World Cup, ngay trước giải càng khiến hình ảnh về một giải đấu bị vây quanh bởi bạo lực và chính trị ngày càng rõ nét hơn. Chính quyền độc tài đã tận dụng giải bóng đá như một công cụ tuyên truyền để che giấu các hành vi vi phạm nhân quyền và củng cố hình ảnh đất nước trong mắt thế giới.
Một điểm đặc biệt của đội tuyển Argentina dưới thời độc tài lại nằm ở HLV Cesar Luis Menotti, người mang biệt danh “El Flaco”. Ông là nhà triết học bóng đá và theo xu hướng chính trị đối nghịch hoàn toàn với giới quân nhân cầm quyền. Menotti ghét bỏ lối chơi phòng ngự tiêu cực từng thống trị bóng đá Argentina trong thập kỷ trước đó và quyết tâm xây dựng một đội tuyển với phong cách tấn công phóng khoáng, đẹp mắt nhằm lấy lại niềm tin từ người hâm mộ.
Điều tạo nên bước ngoặt trong triết lý của Menotti là quyết định sử dụng chủ yếu các cầu thủ đang thi đấu trong nước thay vì những ngôi sao ở châu Âu. Nhờ vậy ông có thể tập trung dài hạn tạo sự ăn ý giữa các cầu thủ qua nhiều đợt hội quân. Chỉ có một ngoại lệ duy nhất là Mario Kempes, tiền đạo xuất sắc đang khoác áo Valencia ở Tây Ban Nha lúc đó.
Mario Kempes – được biết đến với biệt danh “El Matador” – dù khởi đầu chậm chạp khi không ghi bàn trong giai đoạn vòng bảng đầu tiên, đã trở thành nhân vật chủ chốt đưa đội tuyển vươn tới đỉnh cao. Theo lời đồn đại được truyền tai rộng rãi, sau khi nghe lời khuyên của Menotti, Kempes đã cạo ria mép để thay đổi vận may và điều đó đã phát huy hiệu quả rõ rệt.
Mario Kempes, người hùng đã đưa Argentina đến chức vô địch World Cup đầu tiên.
Từ vòng bảng thứ hai trở đi, Kempes liên tiếp ghi bàn vào lưới đối thủ Ba Lan và Peru với những pha lập công quan trọng giúp Argentina giữ vững vị trí dẫn đầu. Trong trận chung kết gặp Hà Lan đáng nhớ tại sân nhà Monumental, anh tiếp tục tỏa sáng với cú đúp bàn thắng quyết định mang lại chiến thắng 3-1. Kempes giành trọn cú đúp danh hiệu cá nhân: Chiếc giày vàng cho vua phá lưới cùng Quả bóng vàng dành cho cầu thủ xuất sắc nhất giải.
Dù hành trình đến chức vô địch soi sáng bởi những màn trình diễn xuất sắc và lối chơi cuốn hút nhưng vẫn tồn tại những nghi vấn khó quên. Trận thắng 6-0 trước Peru ở vòng bảng thứ hai gây chấn động dư luận bởi tỷ số quá cách biệt so với dự đoán. Trước trận đấu này, Argentina phải thắng ít nhất bốn bàn cách biệt mới đủ điều kiện vào chung kết. Thủ môn Peru Ramon Quiroga vốn là người gốc Argentina càng làm dấy lên tin đồn rằng trận đấu có thể đã được sắp đặt như một phần của thỏa thuận chính trị giữa hai chế độ độc tài quân sự.
Trận chung kết gặp Hà Lan cũng không tránh khỏi những tranh cãi xoay quanh các chiêu trò tâm lý mà đội chủ nhà thực hiện. Việc khiến xe buýt đội khách phải đi đường vòng kéo dài thời gian hay phản đối các chi tiết nhỏ trên trang phục đối phương đều làm căng thẳng bầu không khí trên sân. Pha bóng phút cuối của Rob Rensenbrink suýt chút nữa khiến Hà Lan đăng quang nếu không bị cột dọc từ chối khiến lịch sử thay đổi chỉ trong gang tấc.
Argentina vượt qua Hà Lan với nhiều tranh cãi vây quanh
Kết quả cuối cùng khép lại với chiến thắng 3-1 sau hiệp phụ dành cho đội chủ nhà Argentina, mở ra một chương mới trên bản đồ bóng đá thế giới nhưng cũng để lại dấu hỏi lớn về tính minh bạch của giải đấu này. Liệu Argentina có xứng đáng trở thành nhà vô địch? Câu trả lời chưa bao giờ đơn giản bởi bên cạnh tài năng và nỗ lực không thể phủ nhận là câu chuyện chính trị xen lẫn những nghi vấn khó gỡ rối.
World Cup 1978 sẽ luôn được nhớ đến như kỳ giải có sức ảnh hưởng mạnh mẽ trên nhiều phương diện khác nhau: từ niềm tự hào dân tộc mãnh liệt khi lần đầu đăng quang trên sân nhà cho đến hình ảnh u ám của chế độ độc tài bao trùm xung quanh và những trận đấu chứa đầy âm mưu và toan tính. Đây là một chức vô địch gây tranh cãi nhất lịch sử của Argentina – vừa là khoảnh khắc huy hoàng nhưng cũng không thể tách rời khỏi bóng tối chính trị và bi kịch xã hội.
