U23 châu Á
Crystal Palace
Bà Trương Lý Hoàng Phi nhấn mạnh tầm quan trọng của đổi mới đối với các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hiện nay, khi dữ liệu đã trở thành tài sản chiến lược và trí tuệ nhân tạo là nguồn động lực tăng trưởng chủ đạo. Bà cho rằng đổi mới sáng tạo không đơn thuần là khẩu hiệu mà là một hành trình liên tục đòi hỏi sự kiên trì và nâng cấp không ngừng để tránh bị tụt lại phía sau trên con đường phát triển.
Bà Phi phân tích quá trình đổi mới có thể được ví như leo núi, gồm nhiều cấp độ khác nhau: từ những cải tiến nhỏ (incremental), duy trì sự ổn định (sustaining), đến đột phá (disruptive) và triệt để (radical). Mỗi bước đi tượng trưng cho một giai đoạn quan trọng trong hành trình đổi mới, trong đó incremental là bước đầu tiên đặt nền móng, sustaining giúp giữ vững tiến trình, disruptive mở ra hướng đi mới còn radical đánh dấu đỉnh cao của sự thay đổi. Hiện tại, đa số doanh nghiệp Việt chỉ đang dừng lại ở những cải tiến gia tăng, trong khi thế giới đã tiến xa hơn với các bước đột phá và triệt để, nếu không nhanh chóng nâng cấp sẽ mãi đứng dưới chân núi nhìn theo người khác.
Hành trình leo núi của đổi mới sáng tạo
Ngoài ra, bà Phi đề cập đến việc doanh nghiệp cần chuyển đổi cách tiếp cận với đổi mới sáng tạo. Không nên xem đây là khoản chi phí đơn thuần mà phải coi nó như một tài sản sinh lợi mang lại giá trị bền vững. Mỗi sáng kiến – dù là dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo hay trách nhiệm xã hội môi trường – đều có tiềm năng tích lũy giá trị và sinh lời nếu được đầu tư đúng hướng và khai thác hiệu quả. Việc đưa yếu tố đổi mới vào báo cáo quản trị như một khoản đầu tư dài hạn chính là nền tảng thiết yếu để duy trì sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp.
Tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo
Một điểm khác biệt quan trọng mà bà Phi nhấn mạnh là xây dựng một “tháp nhân lực đổi mới” vững chắc. Phần lớn doanh nghiệp Việt thuộc khối SME và hoạt động trong lĩnh vực truyền thống, do vậy nhiều lãnh đạo chưa coi trọng đổi mới như một chiến lược trọng tâm. Khi CEO chưa có tầm nhìn rõ ràng về đổi mới và thiếu chiến lược cụ thể thì các tầng quản lý trung gian khó có thể triển khai hiệu quả. Công nghệ nếu được áp dụng cũng chỉ dừng lại ở mức cải tiến nhỏ lẻ. Theo bà, cần có một hệ thống nhân lực bài bản từ lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược đến quản lý điều phối cơ chế thử nghiệm và chuyên gia công nghệ đủ năng lực thiết kế giải pháp toàn diện. Thiếu bất kỳ mắt xích nào trong chuỗi này cũng sẽ làm gián đoạn tiến trình đổi mới.
Hệ thống nhân lực hỗ trợ đổi mới
Văn hóa đổi mới cũng được bà Phi xem là yếu tố sống còn, bởi nó gắn chặt với việc chấp nhận thử nghiệm và rủi ro. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn e ngại sai sót dẫn đến tâm lý “sợ sai”, khiến các ý tưởng khó được thử nghiệm thực tế hoặc phát triển thành những bước đột phá lớn. Bà đề nghị các tổ chức cần xây dựng hệ sinh thái nội bộ thúc đẩy sự thử nghiệm nhanh chóng và tạo môi trường thuận lợi để ý tưởng trưởng thành qua quá trình “thử – sai – học”. Khi văn hóa này ăn sâu vào DNA doanh nghiệp thì đổi mới sáng tạo sẽ trở thành nguồn sức mạnh thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.
Văn hóa doanh nghiệp thúc đẩy đổi mới
Cuối cùng, bà Trương Lý Hoàng Phi chỉ ra rằng doanh nghiệp Việt đang sở hữu nhiều lợi thế về thiên thời – địa lợi – nhân hòa khi ASEAN trở thành nền kinh tế lớn thứ năm thế giới, kinh tế số đóng góp gần 20% GDP quốc gia cùng với thị trường nội địa đông đảo hơn 100 triệu dân và lực lượng lao động trẻ chiếm nửa dân số. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào những lợi thế này mà thiếu “lực” thực chất thì vị thế khó có thể chuyển hoá thành sức mạnh bền vững. Doanh nghiệp cần tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ cũng như tham gia tích cực vào các nền tảng cộng đồng kết nối công nghệ – thị trường – chính sách để biến các cơ hội thành hành động cụ thể và hiệu quả.
Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt
Các sáng kiến như Đường cao tốc Đổi mới, Phòng thí nghiệm Đổi mới theo nhu cầu hay chương trình CEO Innovation Mastery được xem là công cụ hữu hiệu để rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến thương mại hóa cũng như đào tạo đội ngũ lãnh đạo có khả năng dẫn dắt hành trình đổi mới. Bà Trương Lý Hoàng Phi khẳng định rằng sau ba thập kỷ hội nhập ASEAN đã đánh dấu một trang sử kinh tế quan trọng thì ba mươi năm tiếp theo sẽ thuộc về lựa chọn mang tên “Innovation”. Và đây không phải cuộc chơi của riêng ai mà là hành trình chung tay cùng phát triển của toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
