U23 châu Á
Crystal Palace
Elon Musk cùng công ty trí tuệ nhân tạo xAI vừa đệ đơn kiện Apple và OpenAI tại tòa án liên bang Texas, cáo buộc hai bên đã thiết lập một “thỏa thuận độc quyền trá hình” nhằm kiểm soát thị trường AI và ngăn cản sự phát triển của các đối thủ mới. Trong đơn kiện, Musk tập trung vào việc Apple tích hợp ChatGPT làm trợ lý mặc định trên hệ điều hành iOS, qua đó giúp OpenAI tiếp cận lượng dữ liệu khổng lồ từ người dùng trên hàng trăm triệu thiết bị. Hành động này bị cho là có ý định ưu tiên độc quyền, đồng thời hạn chế cơ hội cạnh tranh công bằng trong lĩnh vực trợ lý trí tuệ nhân tạo.
Theo hồ sơ pháp lý, xAI chỉ trích Apple vì đã dành vị trí nổi bật cho ChatGPT trong cửa hàng ứng dụng, bất chấp nhiều chatbot khác cũng nhận được đánh giá tích cực từ người dùng nhưng lại bị loại bỏ khỏi vòng lựa chọn. Elon Musk cảnh báo đây là chiến lược có chủ đích nhằm tạo ra bộ đôi độc quyền giữa Apple và OpenAI trong mảng trợ lý AI tiêu dùng, khiến các doanh nghiệp mới nổi thất thế. Đơn kiện đòi bồi thường thiệt hại lên đến hàng tỷ USD và yêu cầu tòa án cấm các hành vi làm méo mó thị trường tương lai.
Elon Musk kiện Apple và OpenAI
Phản hồi trước cáo buộc này, đại diện Apple nhấn mạnh rằng hệ thống “Apple Intelligence” đề cao quyền lựa chọn của người dùng, với việc xác nhận rõ ràng khi chuyển sang sử dụng ChatGPT. Đồng thời, Apple đảm bảo bảo mật dữ liệu bằng cách ẩn địa chỉ IP và không lưu thông tin nếu người dùng không đăng nhập. Ngược lại, OpenAI lên tiếng xem đây là chuỗi hành động quấy rối kéo dài từ phía Musk kể từ khi ông rời ban lãnh đạo công ty.
Yếu tố then chốt trong vụ kiện nằm ở vấn đề dữ liệu. Việc OpenAI thu thập được hàng tỷ tương tác từ người dùng qua ChatGPT được cho là tạo ra vòng xoáy “dữ liệu – chất lượng – thị phần”, củng cố vị thế độc quyền khó lay chuyển. Nếu Apple chứng minh được cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân nghiêm ngặt và không chia sẻ thông tin với OpenAI, luận điểm của Elon Musk sẽ gặp khó khăn lớn. Kết quả của tranh chấp này có thể ảnh hưởng sâu rộng đến cách thức quản lý và cạnh tranh trong ngành AI.
Chính sách chống độc quyền về AI tại châu Âu
Tại châu Âu, quy định pháp lý về cạnh tranh liên quan đến AI còn nghiêm ngặt hơn. Mới đây, Apple đã bị Ủy ban châu Âu phạt nặng do vi phạm quy định chống “chặn hướng” trong Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA). Quy định này yêu cầu các nền tảng lớn phải giữ tính trung lập và tránh tự ưu ái dịch vụ riêng của mình. Nếu Apple tiếp tục duy trì ChatGPT làm lựa chọn mặc định trên iPhone tại châu Âu mà không cung cấp phương án thay thế công bằng, họ sẽ vi phạm rõ ràng DMA và phải áp dụng màn hình lựa chọn hoặc các cơ chế cân bằng giữa nhiều mô hình AI.
Vụ kiện của Elon Musk không chỉ dừng lại ở cuộc đối đầu cá nhân mà còn đánh dấu một bước ngoặt quan trọng cho khung pháp lý toàn cầu về AI. Tòa án Mỹ sẽ phải xem xét liệu việc đặt mặc định một trợ lý AI có tương tự như cuộc chiến về trình duyệt web trước đây hay không, đồng thời cân nhắc vai trò dữ liệu hành vi người dùng như một rào cản cạnh tranh mới tiềm ẩn. Thắng lợi của Musk có thể khiến Apple phải mở rộng màn hình lựa chọn trợ lý AI mặc định, minh bạch hơn về thứ hạng ứng dụng trên App Store và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dùng chuyển đổi dữ liệu giữa các chatbot.
Trong suốt nhiều thập kỷ qua, quyền lực trong ngành công nghệ luôn gắn liền với những “cổng phân phối” như Microsoft với Windows hay Google với tìm kiếm. Giờ đây khi AI trở thành tầng cơ sở mới của công nghệ, câu hỏi đặt ra vẫn là liệu các tập đoàn lớn có tiếp tục tận dụng vị thế đó để ưu ái bản thân và khóa chặt thị trường hay không. Vụ kiện này được kỳ vọng sẽ là phép thử mang tính quyết định cho xu hướng quản lý quyền lực trong thời đại kỹ thuật số mới.
