Crystal Palace
Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt khi nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu trên thế giới buộc phải hạn chế quyền truy cập của nhân viên vào các công cụ trí tuệ nhân tạo do mức chi phí vận hành tăng vọt. Mặc dù AI vẫn được xem là động lực thúc đẩy đổi mới và nâng cao năng suất làm việc, song gánh nặng tài chính từ việc tiêu thụ token – đơn vị tính toán cốt lõi của các mô hình AI – đã khiến ngân sách của doanh nghiệp nhanh chóng bị cạn kiệt chỉ trong vài tháng ngắn ngủi. Điều này dẫn đến những biện pháp quản lý nghiêm ngặt hơn nhằm kiểm soát việc áp dụng AI, bảo đảm nguồn lực tài chính được sử dụng hiệu quả.
Đang trên đà phát triển mạnh mẽ với sự lan tỏa ngày càng rộng rãi của công nghệ AI trong nhiều lĩnh vực, các doanh nghiệp từng thúc đẩy nhân viên tận dụng tối đa các nền tảng trí tuệ nhân tạo để không bị tụt lại phía sau trong cuộc đua đổi mới số. Tuy nhiên, sự hào phóng này lại gây ra hệ quả là hóa đơn sử dụng token tăng chóng mặt, có nơi ghi nhận mức chi tiêu cho AI trong ba tháng đầu năm đã vượt quá toàn bộ ngân sách dự kiến cho cả năm. Trong bối cảnh đó, nhiều lãnh đạo cấp cao bắt đầu đưa ra các chiến lược kiểm soát nghiêm ngặt về mức độ sử dụng AI cũng như chuyển hướng sang những giải pháp nội bộ có chi phí thấp hơn nhằm tối ưu hóa hiệu quả đầu tư.
Cắt giảm chi phí AI tại các tập đoàn lớn
Hàng loạt tập đoàn tên tuổi như một số công ty công nghệ đa quốc gia nổi tiếng đã áp dụng những quy định mới nhằm đảm bảo việc sử dụng trí tuệ nhân tạo mang lại giá trị thực tế thay vì trở thành một trào lưu làm tiêu tốn nguồn lực vô ích. Một số tổ chức đã giới hạn quyền truy cập vào các nền tảng AI đắt đỏ, hướng nhân viên sử dụng những ứng dụng phát triển nội bộ hoặc phối hợp với đối tác cung cấp dịch vụ giá rẻ hơn. Động thái này xuất phát từ nhận thức rằng không phải tất cả nhân viên đều cần dùng đến các công cụ tiên tiến nhất bởi chúng thường đi kèm chi phí rất cao mà hiệu quả chưa chắc tương xứng.
Kiểm soát chi phí AI nội bộ
Sự thắt chặt này cũng được xem là lời cảnh báo đáng chú ý đối với thị trường khởi nghiệp AI, vốn đang thu hút nguồn vốn khổng lồ và chuẩn bị bước vào giai đoạn phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Mặc dù một số startup đã đạt được mức định giá khủng nhờ gọi vốn thành công, áp lực từ phía khách hàng doanh nghiệp yêu cầu minh bạch hiệu quả sử dụng khiến họ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn về cách thức triển khai sản phẩm và mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn có quan điểm lạc quan cho rằng đây chỉ là giai đoạn làm quen và điều chỉnh để tiến xa hơn trong tương lai chứ không phải dấu hiệu suy thoái.
Startup và nhà đầu tư trong lĩnh vực AI
Trước đó, nhiều nhân viên tại các tập đoàn lớn từng hưởng ứng phong trào ‘sử dụng token không giới hạn’ nhằm thử nghiệm khả năng ứng dụng công nghệ mới và thể hiện sức sáng tạo. Thế nhưng thói quen này nhanh chóng trở thành vấn đề nghiêm trọng khi hóa đơn tiền triệu đô la mỗi tháng từ việc dùng các mô hình AI có chi phí cao chỉ để xử lý những yêu cầu đơn giản hoặc thậm chí trò chuyện phiếm được tiết lộ. CEO một đơn vị chuyên về tự động hóa từng ví von rằng việc dùng mô hình đắt đỏ cho các tác vụ cơ bản giống như thuê Albert Einstein về làm gia sư đại số – vừa lãng phí vừa thiếu thực tế.
Chi phí sử dụng AI tăng cao
Nhằm kiểm soát vấn đề tài chính, nhiều tổ chức đang chuyển hướng sang lựa chọn các mô hình AI có giá thành thấp hơn hoặc phát triển giải pháp nội bộ phù hợp hơn với nhu cầu thực tế. Dù vậy, vẫn tồn tại sự dè dặt khi không ít lựa chọn giá rẻ hiện nay đến từ những nhà phát triển nước ngoài mà đặc biệt là Trung Quốc. Để giữ chân khách hàng và cạnh tranh trên thị trường, không ít thương hiệu lớn đã tung ra phiên bản rút gọn với mức phí hấp dẫn hơn từ hệ thống chủ lực của mình hoặc thiết kế cơ chế phân loại truy vấn giúp chuyển đổi linh hoạt giữa các nền tảng nhằm tiết kiệm chi phí vận hành.
Theo thống kê của một tập đoàn hàng đầu trong lĩnh vực tìm kiếm trực tuyến, lượng token mà họ xử lý mỗi tháng đã tăng lên hơn 3,2 triệu tỷ – tương đương gấp bảy lần so với cùng kỳ năm trước. Các ông lớn khác cũng tích cực tìm mọi phương thức tối ưu phần cứng và thuật toán tính toán nhằm hạn chế tối đa chi phí mà vẫn duy trì chất lượng dịch vụ.
Giám đốc Công nghệ cảnh báo về lạm dụng AI
Không chỉ dừng lại ở việc siết chặt ngân sách, những lãnh đạo cấp cao còn lên tiếng nhấn mạnh sự cần thiết phải sử dụng trí tuệ nhân tạo đúng mục đích thay vì theo xu hướng hay cảm tính. Một giám đốc công nghệ nổi bật chia sẻ rõ ràng rằng việc chạy theo số lượng token không đồng nghĩa với lợi ích thực tế và có thể gây lãng phí tài nguyên nghiêm trọng nếu người dùng chỉ tận dụng công cụ để “làm cho có”. Tinh thần này cũng được nhiều tổ chức đồng thuận khi hướng tới xây dựng văn hóa ứng dụng công nghệ thông minh và hiệu quả.
Bên cạnh đó, đại diện từ một số startup chuyên phát triển nền tảng xử lý tự động bằng trí tuệ nhân tạo khẳng định rằng mặc dù còn nhiều thách thức về đo lường hiệu quả đầu tư, họ đang hợp tác chặt chẽ với khách hàng để hoàn thiện các giải pháp hỗ trợ đánh giá chính xác năng suất lao động thông qua dữ liệu cụ thể thay vì cảm nhận chủ quan hay con số tổng hợp đơn thuần.
Tuy vậy, thực tế vẫn phản ánh khoảng cách khá rõ ràng giữa quảng cáo về tốc độ hoàn thành công việc nhanh chóng nhờ AI và chi phí dành cho việc rà soát lỗi hoặc chỉnh sửa do hệ thống tạo ra vẫn còn rất cao. Theo nghiên cứu tổng hợp từ một doanh nghiệp khởi nghiệp trong ngành, chỉ có gần 20% số tiền bỏ ra mua token được chuyển hóa thành sản phẩm cuối cùng đạt chất lượng để bàn giao người dùng cuối, phần còn lại chủ yếu hao hụt trong quá trình sửa lỗi và tinh chỉnh mã nguồn do lỗi phát sinh từ hệ thống tự động.
Trong bối cảnh đó, câu chuyện các tập đoàn lớn buộc phải hạn chế quyền truy cập trí tuệ nhân tạo của nhân viên do chi phí quá cao không chỉ là bài học quản lý kinh tế mà còn mở ra góc nhìn sâu sắc về quá trình trưởng thành và hoàn thiện của thị trường công nghệ đầy tiềm năng này trong những năm tới.
