Crystal Palace
Ngày 10/10, tại Trung tâm Hội nghị quốc gia Hà Nội đã diễn ra Chương trình Toàn cảnh Kinh tế tư nhân lần thứ nhất (ViPEL 2025), quy tụ hơn 500 doanh nghiệp tham gia thảo luận sôi nổi trên nhiều lĩnh vực. Một điểm nhấn quan trọng là sự ra đời của Liên minh kinh tế tầm thấp (LAE) với sự góp mặt của 10 đại diện đến từ các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu và trường đại học hàng đầu, nhằm thúc đẩy phát triển chiến lược kinh tế tầm thấp tại Việt Nam. Liên minh được kỳ vọng trở thành ngành kinh tế trọng điểm, tạo điều kiện phát triển hàng nghìn doanh nghiệp phụ trợ, đóng góp hàng chục tỷ USD và cung cấp một triệu việc làm chất lượng cao trong khoảng 10-15 năm tới.
Tiềm năng của kinh tế tầm thấp xoay quanh việc khai thác không gian từ mặt đất đến độ cao 1.000 mét – khu vực gần như đang bị bỏ quên trên toàn cầu. Đây là vùng không phận dành cho các hoạt động dân sự và thương mại bằng thiết bị bay không người lái (UAV/drone) và phương tiện cất cánh thẳng đứng (eVTOL). Các chuyên gia dự báo quy mô thị trường này sẽ đạt 700 tỷ USD vào năm 2035 và cán mốc 1.000 tỷ USD vào năm 2040, mở ra cuộc đua toàn cầu đầy tiềm năng ở lĩnh vực này.
Nhiều quốc gia đã nắm bắt cơ hội từ sớm, điển hình như Trung Quốc với thị trường kinh tế tầm thấp đạt giá trị khoảng 71 tỷ USD năm 2023 và dự kiến tăng lên 93 tỷ USD trong năm tiếp theo. Mỹ cũng tích cực thử nghiệm giao hàng bằng drone với mục tiêu thực hiện nửa tỷ lượt giao hàng mỗi năm vào năm 2030. Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cam kết đầu tư đến 100 tỷ USD vào lĩnh vực này trước năm 2030.
Hội nghị ViPEL 2025
Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để tham gia sâu rộng vào ngành công nghiệp hàng không tầm thấp. Theo ông Trần Anh Tuấn – CEO Mạng lưới Hàng không, Vũ trụ & Máy bay không người lái Việt Nam, ngành sản xuất UAV của nước ta đã xuất khẩu sản phẩm đến 63 quốc gia và đứng thứ ba thế giới về sản xuất gimbal camera phục vụ UAV. Điều này chứng minh rõ năng lực công nghệ tiên tiến cùng khả năng sản xuất đáng kể của Việt Nam trong lĩnh vực này.
Bên cạnh đó, nền công nghiệp phụ trợ đa dạng như gia công cơ khí và chế tạo bo mạch điện tử hiện có cũng là điểm tựa vững chắc cho sự phát triển ngành kinh tế tầm thấp. Vị trí địa chính trị thuận lợi cùng môi trường chính trị ổn định càng tạo thêm sức hút để nhiều nhà đầu tư quốc tế chọn Việt Nam làm nơi đặt nhà máy sản xuất UAV phục vụ thị trường toàn cầu.
Thành phố Hồ Chí Minh được đánh giá là địa phương lý tưởng để khởi động các dự án thí điểm về kinh tế tầm thấp, nhờ tốc độ đô thị hóa nhanh, diện tích rộng lớn và mật độ dân số đông cùng mạng lưới các đô thị vệ tinh phát triển đồng bộ. Những điều kiện này giúp thử nghiệm các ứng dụng drone phục vụ giao thông vận tải, y tế và logistics hiệu quả hơn.
Drone và UAV tại Việt Nam
Tuy nhiên, lĩnh vực hàng không tầm thấp đối mặt với rào cản lớn về pháp lý liên quan đến an ninh và quốc phòng. Hiện nay, các quy định chỉ cho phép thiết bị bay thử nghiệm ở độ cao tối đa 120 mét trong phạm vi rất hạn chế, gây khó khăn lớn cho nghiên cứu phát triển và thử nghiệm sản phẩm mới để đáp ứng nhu cầu thị trường quốc tế.
Ông Trần Anh Tuấn nhấn mạnh rằng chính rào cản pháp lý đang kìm hãm bước phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp này tại Việt Nam. Do đó, việc xây dựng hành lang pháp lý linh hoạt hơn để hỗ trợ nghiên cứu, sản xuất và thử nghiệm các thiết bị bay không người lái là yêu cầu cấp thiết.
Để tận dụng tối đa cơ hội từ nền kinh tế tầm thấp trị giá hàng nghìn tỷ USD này, Việt Nam cần ban hành chính sách ưu đãi đặc biệt nhằm thu hút đầu tư và chuyển giao công nghệ cũng như thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực UAV và quản lý giao thông bay (UTM). Đồng thời, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại các trường đại học trọng điểm cũng được đặt lên hàng đầu nhằm chuẩn bị nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển ngành LAE.
Liên minh kinh tế tầm thấp LAE sẽ là đầu mối thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái toàn diện bao gồm nghiên cứu sáng tạo, hợp tác doanh nghiệp và thu hút vốn đầu tư trong ngoài nước. Thành phố Hồ Chí Minh được lựa chọn làm trung tâm thí điểm với mục tiêu hướng tới trở thành thủ phủ drone toàn cầu trong giai đoạn từ năm 2026 đến 2035.
Chiến lược phát triển LAE của Việt Nam được hoạch định qua ba giai đoạn cụ thể: giai đoạn nền tảng (2025-2030) tập trung vào nghiên cứu phát triển (R&D), đào tạo nguồn nhân lực cùng hình thành khu công nghiệp chuyên sâu; giai đoạn hội nhập và làm chủ công nghệ (2031-2035) nhằm hoàn thiện khung pháp lý và mở rộng quy mô sản xuất; cuối cùng là giai đoạn xuất khẩu và dẫn đầu khu vực (2036-2040) với mục tiêu trở thành trung tâm tiêu chuẩn hàng đầu về kinh tế tầm thấp trên thế giới.
Cam kết đầu tư trên một tỷ USD từ Liên minh LAE cùng các đối tác sẽ là động lực to lớn thúc đẩy sự bứt phá của ngành công nghiệp đầy tiềm năng này tại Việt Nam. Đây chính là bước ngoặt quan trọng giúp đất nước khai thác hiệu quả ‘mỏ vàng’ nằm cách mặt đất chỉ 1.000 mét nhưng vẫn còn bỏ trống trên bản đồ kinh tế thế giới.
