Crystal Palace
Pickleball, môn thể thao đang bùng nổ thu hút đông đảo người chơi toàn cầu, trong đó có Việt Nam, lại đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ các hành vi gian lận thi đấu. Sự gia tăng về số lượng người tham gia kéo theo sự xuất hiện của nhiều giải đấu từ phong trào đến chuyên nghiệp nhưng đồng thời cũng làm lộ rõ những vấn đề không mong muốn. Hai hình thức gian lận phổ biến được ghi nhận là việc cố tình hạ thấp trình độ thi đấu để giành lợi thế và gian lận ngay trong quá trình thi đấu thông qua các chiêu trò gọi bóng sai hoặc phạm lỗi có chủ đích. Tình trạng này gây ra lo ngại lớn về tính công bằng và tinh thần thể thao vốn là nền tảng của pickleball.
Sandbagging, hay còn gọi là “núp bóng” trong cộng đồng pickleball Việt Nam, là một hình thức gian lận nguy hiểm khi người chơi cố ý giả mạo hoặc thao túng xếp hạng kỹ năng nhằm thi đấu ở hạng đấu thấp hơn thực lực nhằm dễ dàng thắng lợi. Ví dụ điển hình là một vận động viên có trình độ trung cấp từ 3.0 đến 3.5 lại đăng ký thi đấu hạng 2.0 để giành huy chương mà không phải chạm trán đối thủ ngang sức. Hiện tượng này đã trở thành đề tài tranh cãi dữ dội tại các giải đấu phong trào và bán chuyên trên nhiều quốc gia, ảnh hưởng xấu đến uy tín môn thể thao mới này.
Gian lận đang đe dọa Pickleball – Ảnh 1.
Một trường hợp điển hình được hé lộ từ một cuộc phỏng vấn giấu tên trên kênh tin tức chuyên về pickleball mô tả câu chuyện về “Marcus”, một tay vợt từng duy trì chiến thuật sandbagging suốt nhiều năm để tạo ưu thế cạnh tranh không công bằng. Anh ta thừa nhận việc cố tình giữ điểm trình độ thấp và luân phiên thắng-thua có kế hoạch để tránh bị phát hiện. Nhờ vậy, Marcus kiếm được hàng nghìn USD tiền thưởng qua các giải nhỏ ở hạng dưới, đồng thời khiến nhiều đối thủ cảm thấy hoang mang vì họ tin rằng mình đang cạnh tranh sòng phẳng.
Marcus chia sẻ rằng anh ta sử dụng chiến thuật ‘tank’ – tức là thua có chọn lọc trong những trận đấu nhất định nhằm giảm điểm xếp hạng mà không khiến người khác nghi ngờ vì tỷ lệ lỗi trong pickleball vốn dĩ khá cao. Việc này giúp anh duy trì vị trí vừa đủ để tiếp tục đăng ký thi đấu ở hạng thấp hơn thực lực nhằm dễ dàng giành chiến thắng và tiền thưởng. Động cơ của hành vi này không chỉ nằm ở thành tích mà còn bởi lợi ích kinh tế khi anh từng kiếm thêm vài trăm đô la mỗi cuối tuần nhờ thắng các giải nhỏ.
Cộng đồng pickleball phản ứng mạnh mẽ trước hiện tượng sandbagging, cho rằng đây chính là nguyên nhân làm suy yếu tinh thần thể thao công bằng và vui vẻ – yếu tố nền tảng của bộ môn này. Những người chơi nghi ngờ đã thu thập dữ liệu để tố cáo kẻ gian lận, thậm chí một người thua Marcus nhiều lần đã tổng hợp lịch sử trận đấu và điểm số bất thường của anh ta để chứng minh hành vi gian lận gần như không thể xảy ra nếu dựa vào thống kê thực tế.
Trước áp lực từ cộng đồng, nhiều giải đấu và tổ chức quản lý pickleball đã bắt đầu thắt chặt quy trình xếp hạng nhằm ngăn chặn hành vi gian lận này. Các hệ thống như DUPR hay UTPR được áp dụng rộng rãi ở Mỹ với việc kiểm tra trình độ thực tế trước mỗi giải đấu. Ban tổ chức cũng được quyền điều chỉnh hạng thi đấu nếu phát hiện người chơi đăng ký sai mức kỹ năng nhằm giữ vững tính công bằng. Một số giải như Colorado Champions Cup tuyên bố cấm hoàn toàn hành vi sandbagging và sẵn sàng phơi bày những cá nhân vi phạm trên mạng xã hội để răn đe.
Tại Việt Nam, dù pickleball vẫn còn khá mới mẻ, cộng đồng người chơi cũng đã áp dụng hệ thống đánh giá kỹ năng từ 1.0 đến 5.0 tương tự tiêu chuẩn quốc tế nhằm duy trì sự minh bạch trong thi đấu. Nhiều giải phong trào đã đưa ra cảnh báo nghiêm khắc đối với những vận động viên cố tình đăng ký sai hạng; thậm chí loại bỏ kết quả nếu phát hiện gian lận trình độ để bảo đảm sân chơi công bằng cho tất cả người chơi, đặc biệt là những người mới tiếp xúc với bộ môn này.
Một dạng gian lận khác diễn ra ngay trong quá trình thi đấu khi các vận động viên tận dụng việc thiếu trọng tài hoặc quản lý chặt chẽ để gọi bóng sai vị trí hoặc phạm lỗi có chủ ý mà không bị phát giác. Hành động phổ biến nhất là gọi bóng ngoài sân dù bóng vẫn còn trong khu vực hợp lệ hoặc không nhận lỗi khi chạm lưới hay bước chân vào vùng cấm, gây khó khăn cho đối phương trong việc phản ứng kịp thời.
Vụ việc nổi bật vừa qua liên quan đến Dennis Uspensky – vận động viên chuyên nghiệp Mỹ gốc Nga – đã khiến cộng đồng pickleball thế giới dậy sóng với hàng loạt hành vi gian lận trắng trợn tại giải Charleston PPA Challenger 2025. Anh ta nhiều lần gọi bóng “out” sai rõ ràng qua video xác nhận, thậm chí còn có thái độ thiếu tôn trọng khán giả khi bị phản ứng bằng lời nói tục tĩu và thách thức đối đầu bên ngoài sân đấu.
Hiệp hội Pickleball Chuyên nghiệp (PPA) đã nhanh chóng xử lý bằng án phạt treo vợt 90 ngày dành cho Uspensky, mức án nghiêm khắc chưa từng có tiền lệ nhằm bảo vệ uy tín môn thể thao này khỏi những hành xử phi thể thao gây ô danh.
Sự kiện trên góp phần làm bộc lộ mặt tối của tinh thần thể thao tại các giải đấu chuyên nghiệp khi nhiều vận động viên và người hâm mộ lên tiếng chỉ trích gay gắt thái độ thiếu trung thực và phá hoại hình ảnh chung của cộng đồng pickleball toàn cầu.
Tại giải vô địch thế giới Pickleball World Championships 2025 ở Mỹ, Sophia Phương Anh – tay vợt trẻ tuổi đầy triển vọng của Việt Nam – cũng trải qua trải nghiệm cay đắng khi bị đối thủ tận dụng khe hở luật pháp để gọi bóng sai một cách tinh vi. Trong trận đôi nữ vòng 1/64 gặp đôi chủ nhà Mỹ, hai pha “call out” sai liên tiếp đã được trọng tài xác nhận điểm cho phe chủ nhà dù video chứng minh bóng chạm vạch sân hợp lệ.
Quyết định thiếu sự hỗ trợ công nghệ như VAR khiến Phương Anh và đồng đội không thể phản bác hiệu quả dẫn đến thất bại đau đớn với tỷ số set quyết định 5-11. Sự kiện này làm dấy lên làn sóng phản ứng dữ dội từ phía cộng đồng quốc tế và yêu cầu các giải lớn cần áp dụng công nghệ video replay cùng trọng tài biên độc lập nhằm ngăn chặn gian lận tương tự trong tương lai.
Luật pickleball dành cho nghiệp dư thường cho phép vận động viên tự gọi bóng trong những vòng đấu thiếu trọng tài nên trở thành điểm yếu dễ bị khai thác bởi các hành vi thiếu trung thực. Vụ việc của Sophia Phương Anh đóng vai trò như một cảnh báo rõ ràng về những kẽ hở luật pháp cần được ban tổ chức nghiên cứu sửa đổi nhằm bảo vệ sự công bằng và uy tín môn thể thao ngày càng phát triển nhanh chóng này.
Tại Việt Nam, trận bán kết đơn nam Vietnam Pickleball Cup 2025 giữa hai tay vợt nổi bật Lý Hoàng Nam và Trương Vinh Hiển cũng gây tranh cãi lớn với những pha trả lời bóng “out” gây mâu thuẫn gay gắt sau trận. Vợ của Hoàng Nam đã lên tiếng tố cáo Vinh Hiển sử dụng chiêu trò khiếu kiện bóng sai nhằm chiếm lợi thế; bản thân Hoàng Nam cũng thể hiện thái độ nóng nảy với đội đối phương khiến cộng đồng mạng xã hội chia rẽ thành nhiều phe tranh luận quanh vấn đề đạo đức thi đấu và minh bạch kết quả tại những giải đỉnh cao nội địa.
Những vụ bê bối liên tiếp xảy ra từ Mỹ đến Việt Nam trong vài năm qua đang đặt ra bài toán cấp bách cho các nhà quản lý và cộng đồng pickleball: xây dựng văn hóa thi đấu trung thực chính trực trở thành ưu tiên hàng đầu cùng việc đào tạo trọng tài chuyên sâu và áp dụng công nghệ hỗ trợ hiện đại như video replay và phân tích dữ liệu trận đấu. Đồng thời, các biện pháp xử lý nghiêm khắc cần được triển khai để bảo vệ hình ảnh môn thể thao đầy tính vui vẻ, văn minh và tinh thần fair-play vốn là linh hồn ban đầu của pickleball.
