U23 châu Á
Crystal Palace
Việt Nam đang chuẩn bị thông qua dự thảo Luật về trí tuệ nhân tạo (AI) với những quy định chặt chẽ nhằm quản lý và phát triển công nghệ này một cách an toàn, minh bạch. Dự thảo gồm 9 chương, 70 điều, trong đó nhấn mạnh việc phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro, bảo đảm chủ quyền quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng AI phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Đồng thời, luật cũng đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt về đạo đức, trách nhiệm pháp lý, thanh tra và xử lý vi phạm liên quan tới AI.
Một phần trọng tâm của dự thảo là thiết lập bảy nguyên tắc cơ bản mà mọi hoạt động liên quan đến AI tại Việt Nam phải tuân thủ. Các nguyên tắc này bao gồm việc lấy con người làm trung tâm, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hệ thống AI; bảo vệ an toàn và bí mật thông tin; đồng thời xây dựng năng lực tự chủ công nghệ quốc gia gắn liền với hợp tác quốc tế. Ngoài ra, dự thảo cũng hướng tới phát triển AI một cách bền vững, cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và các giá trị văn hóa truyền thống của đất nước.
Dự thảo Luật AI với các quy định chi tiết
Dự thảo luật còn đề xuất phân chia hệ thống AI thành bốn cấp độ rủi ro nhằm áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp. Cấp độ đầu tiên là rủi ro không chấp nhận được, bao gồm những hệ thống có mục đích gây tổn hại đến an ninh quốc gia hoặc quyền con người và bị nghiêm cấm tuyệt đối. Tiếp theo là cấp độ rủi ro cao, dành cho những ứng dụng có khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng con người. Cấp độ rủi ro trung bình và thấp lần lượt áp dụng cho các hệ thống tương tác trực tiếp với người dùng hoặc ít rủi ro hơn.
Quan trọng nhất, luật sắp ban hành nêu rõ 9 hành vi sử dụng AI sẽ bị cấm hoàn toàn nhằm ngăn chặn các tác động tiêu cực tới xã hội và cá nhân. Các hành vi này bao gồm thao túng nhận thức con người gây mất tự chủ, lợi dụng điểm yếu nhóm người đặc thù để tác động hành vi, cũng như cấm xây dựng điểm tín nhiệm xã hội rộng rãi dẫn đến phân biệt đối xử bất công. Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ nhận diện sinh trắc học từ xa trong không gian công cộng bị hạn chế nghiêm ngặt chỉ khi được phép với mục đích phòng chống tội phạm nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng cấm việc thu thập dữ liệu khuôn mặt lớn một cách tràn lan từ Internet hay camera giám sát mà không có mục đích rõ ràng. Việc áp dụng hệ thống nhận diện cảm xúc tại nơi làm việc hoặc môi trường giáo dục chỉ được phép trong những trường hợp đặc biệt theo quy định ngành y tế hoặc an toàn với điều kiện khắt khe. Luật cũng nhấn mạnh việc ngăn chặn sản xuất và lan truyền nội dung giả mạo do AI tạo ra có thể gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh xã hội và quốc gia.
Cuối cùng, dự thảo luật này khẳng định việc phát triển hoặc sử dụng AI nhằm mục đích phá hoại Nhà nước bị nghiêm cấm tuyệt đối. Các trường hợp khác sẽ được Chính phủ quy định sau khi tham khảo ý kiến các cơ quan liên quan và tổ chức tham vấn công khai nhằm đảm bảo tính minh bạch và đồng thuận xã hội rộng rãi trong quản lý công nghệ AI.
