Crystal Palace
Mark Zuckerberg đã quyết định cắt giảm 30% ngân sách dành cho bộ phận phát triển vũ trụ ảo (metaverse) sau hơn bốn năm đầu tư với khoản lỗ lên đến 70 tỷ USD. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy tham vọng tạo dựng một thế giới kỹ thuật số toàn diện đang trải qua giai đoạn điều chỉnh chiến lược nghiêm trọng. Mặc dù không chính thức từ bỏ metaverse, quy mô cắt giảm nguồn lực và sự dịch chuyển trọng tâm đầu tư cho thấy dự án này không còn là ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch phát triển công nghệ tương lai của Zuckerberg.
Năm 2021, khi đổi tên công ty từ Facebook thành một thương hiệu mới nhằm tập trung vào vũ trụ kỹ thuật số, nhà sáng lập Mark Zuckerberg đặt cược lớn vào việc xây dựng một môi trường số để người dùng có thể làm việc, giải trí và giao tiếp thông qua các thiết bị thực tế ảo. Meta đã đầu tư hàng chục tỷ USD vào bộ phận Reality Labs, phát triển kính thực tế ảo VR cùng nhiều nền tảng mạng xã hội sử dụng hình đại diện avatar. Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế chưa đáp ứng được kỳ vọng do tính hấp dẫn hạn chế, giá thành cao và khó tiện dụng khiến metaverse dường như vẫn chỉ là một công nghệ thử nghiệm chưa thể phổ biến rộng rãi.
Ban đầu, mục tiêu đạt nửa triệu người dùng hoạt động hàng tháng trên nền tảng Horizon Worlds vào cuối năm 2022 dần bị hạ thấp gần một nửa do sự chậm trễ và thiếu sức hút trên thị trường. Các khoản lỗ tích tụ hơn 70 tỷ USD của Reality Labs trở thành áp lực tài chính lớn khi các lĩnh vực truyền thống như quảng cáo trực tuyến không còn tăng trưởng mạnh như trước đó, đặc biệt khi trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành tâm điểm thu hút vốn và nguồn lực. Vì vậy, Meta buộc phải tái cấu trúc và phân bổ lại ngân sách.
Các bộ phận liên quan đến thế giới ảo như Horizon Worlds hay kính thực tế ảo Quest nằm trong nhóm bị cắt giảm ngân sách sâu nhất. Dự kiến, sẽ có đợt sa thải tại bộ phận metaverse diễn ra sớm nhất từ đầu năm 2026 nhằm tiết kiệm chi phí hoạt động. Quyết định này được đưa ra trong quá trình lên kế hoạch ngân sách cho năm 2026, bên cạnh yêu cầu chung cắt giảm 10% ngân sách toàn công ty mà Zuckerberg đề xuất. Tuy nhiên, đối với nhóm metaverse con số cắt giảm lên đến 30% do sự phát triển không như kỳ vọng cũng như mức độ cạnh tranh trong ngành này thấp hơn.
Tổng thể nỗ lực đầu tư vào metaverse đang chịu sức ép từ nhà đầu tư và các cơ quan quản lý liên quan đến quyền riêng tư cũng như an toàn trẻ em trong môi trường số. Ngay sau thông tin cắt giảm ngân sách, cổ phiếu của công ty đã tăng gần 6% mở ra tín hiệu tích cực từ thị trường. Song song với việc thu hẹp phạm vi đầu tư vào VR, công ty đặt trọng tâm lớn hơn vào phát triển kính thực tế tăng cường (AR) và các thiết bị đeo có tích hợp AI – lĩnh vực được đánh giá tiềm năng và dễ tiếp cận hơn với người dùng phổ thông.
Mark Zuckerberg cắt giảm ngân sách metaverse 30 %: Giấc mơ vũ trụ ảo gặp khó khăn
Thay vì tập trung vào VR nặng nề và giá cao, các sản phẩm kính thông minh AR nhỏ gọn cùng trợ lý AI tích hợp giọng nói đang trở thành lựa chọn chiến lược mới của Meta. Những thiết bị này được xem như một lớp giao diện mới giúp con người tương tác thuận tiện hơn trong cuộc sống hiện đại. Trong bối cảnh ngành công nghệ đang bùng nổ với AI, việc duy trì nguồn lực lớn cho một giấc mơ metaverse chưa chứng minh được giá trị kinh tế rõ ràng là điều không khả thi.
Mark Zuckerberg cắt giảm ngân sách metaverse 30 %: Giấc mơ vũ trụ ảo gặp khó khăn
Bên cạnh việc tinh giản đội ngũ nhân sự tại bộ phận Reality Labs, Meta cũng đã tuyển dụng những chuyên gia hàng đầu trong thiết kế phần cứng để hướng tới sản phẩm thời trang và tích hợp AI thay vì tiếp tục theo đuổi các mẫu kính VR truyền thống. Sự thay đổi này diễn ra đồng thời với việc những công ty lớn khác như Apple hay Google tạm dừng hoặc dè chừng các dự án kính VR, giúp Meta giảm bớt áp lực cạnh tranh trên thị trường.
Không ít chuyên gia phân tích gợi ý Mark Zuckerberg nên từ bỏ các dự án thuộc Reality Labs để tránh tiếp tục tiêu hao nguồn lực mà hiệu quả kinh doanh không rõ ràng. Ước tính việc cắt giảm ngân sách khoảng 30% sẽ giúp tiết kiệm từ bốn đến sáu tỷ USD trong năm tới và có thể thúc đẩy lợi nhuận tăng trưởng rõ rệt vào năm 2027 nếu mở rộng quy mô tái cơ cấu toàn công ty.
Mark Zuckerberg cắt giảm ngân sách metaverse 30 %: Giấc mơ vũ trụ ảo gặp khó khăn
Công ty đã thực hiện nhiều đợt tái cấu trúc trước đó trong năm nay bao gồm sa thải nhân viên tại Oculus Studios và đội ngũ phát triển ứng dụng thể dục VR Supernatural – sản phẩm được mua lại với giá hơn 400 triệu USD. Những động thái này phản ánh sự thay đổi chiến lược rõ nét về cách thức Meta ưu tiên nguồn lực cho các sản phẩm phần cứng và trải nghiệm số tương lai.
Mặc dù Meta khẳng định niềm tin rằng mạng xã hội tương lai sẽ là một thế giới kỹ thuật số tương tác đa chiều phi truyền thống, nhưng người dùng lẫn nhà đầu tư vẫn còn hoài nghi do sản phẩm chưa đủ hấp dẫn cùng với chi phí sở hữu thiết bị khá cao. Thời điểm đổi tên thương hiệu cũng gắn liền với những bê bối nội bộ nghiêm trọng khiến hãng phải tìm kiếm câu chuyện mới nhằm tạo niềm tin với công chúng.
Điều đáng chú ý là hình ảnh đại diện avatar kém sinh động của chính Mark Zuckerberg trong thế giới metaverse từng lan truyền mạnh mẽ gây thất vọng về đồ họa dù đã trải qua nhiều năm phát triển với khoản đầu tư khổng lồ. Tuy nhiên, nhà sáng lập vẫn giữ quan điểm tích cực về tầm nhìn dài hạn của dự án mặc dù chấp nhận những khoản chi phí lớn ban đầu.
Mark Zuckerberg cắt giảm ngân sách metaverse 30 %: Giấc mơ vũ trụ ảo gặp khó khăn
Tóm lại, mặc dù chưa tuyên bố chính thức từ bỏ giấc mơ vũ trụ kỹ thuật số, nhưng việc Mark Zuckerberg cắt giảm ngân sách metaverse tới 30% sau nhiều năm thua lỗ lớn cho thấy dự án đang mất dần vị thế trung tâm trong chiến lược phát triển công nghệ của tập đoàn. Tương lai có vẻ nghiêng về những sản phẩm nhẹ nhàng tích hợp AI thay vì thế giới avatar khô khan hay kính VR nặng nề như từng kỳ vọng trước đây.
