Crystal Palace
Elon Musk đang đứng trước làn sóng kiện tụng tập thể liên quan đến các lời hứa về công nghệ xe ô tô tự lái của Tesla. Sau nhiều năm cam kết rằng xe Tesla sẽ đạt mức tự động hóa hoàn toàn, thực tế cho thấy phần mềm hỗ trợ chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ người lái và vẫn cần sự giám sát chặt chẽ.
Gần đây, một thẩm phán tại bang California đã chính thức cho phép nhóm tài xế đâm đơn kiện tập thể nhằm vào Tesla. Các nguyên đơn lập luận rằng những tuyên bố phóng đại về khả năng tự lái hoàn toàn của phần mềm FSD đã tạo ra kỳ vọng sai lệch, khiến người mua tin rằng xe có thể vận hành mà không cần kiểm soát, trong khi thực tế vẫn cần sự can thiệp liên tục từ con người để đảm bảo an toàn. Tình trạng pháp lý ngày càng căng thẳng khi các cơ quan chức năng, bồi thẩm đoàn và khách hàng đòi hỏi sự minh bạch hơn từ phía hãng xe điện.
Elon Musk và chiếc xe Tesla
Trước đó, tại Miami, một bồi thẩm đoàn đã yêu cầu Tesla phải bồi thường hơn 240 triệu USD cho gia đình nạn nhân tử vong trong vụ tai nạn liên quan đến chế độ lái tự động Autopilot. Bằng chứng được trình bày cho thấy hệ thống không cung cấp cảnh báo hay khôi phục quyền điều khiển kịp thời trong tình huống nguy hiểm. Đây là cú sốc lớn đối với danh tiếng của Tesla và tiếp thêm sức ép pháp lý lên công ty.
Không chỉ khách hàng mà ngay cả cổ đông lớn tại Texas cũng đã khởi kiện Elon Musk và Tesla với cáo buộc thao túng giá cổ phiếu nhờ những tuyên bố sai lệch về tiềm năng robotaxi – một sản phẩm được kỳ vọng sẽ tạo nên cuộc cách mạng giao thông. Tuy nhiên, các đoạn video ghi lại cho thấy robotaxi của Tesla gặp nhiều sự cố như chạy sai làn, phanh đột ngột và thậm chí từ chối phục vụ hành khách giữa đường, làm lung lay niềm tin vào tham vọng này.
Vào năm 2015, Elon Musk từng cam kết rằng Tesla sẽ đạt cấp độ tự lái 5 – hoàn toàn không cần sự can thiệp của con người – chỉ trong vài năm tới. Song đến nay, dòng xe của hãng mới chỉ đạt cấp độ 2 theo tiêu chuẩn quốc tế, nghĩa là chỉ hỗ trợ người lái một phần và vẫn phải giám sát liên tục. Chiến lược đẩy nhanh tiến độ đầy rủi ro nhằm thu hút sự chú ý giờ đây trở thành con dao hai lưỡi khi kéo theo hàng loạt tranh cãi pháp lý nghiêm trọng.
Tesla giới thiệu phần cứng tự động hóa
“Bộ phần cứng tự động hóa hoàn toàn sẽ là trang bị tiêu chuẩn trên mọi mẫu xe Tesla sắp tới”, Musk từng tuyên bố. Khi phần mềm AI được cập nhật đồng bộ với hệ thống camera kỹ thuật số, cảm biến siêu âm và radar, công nghệ này sẽ cho phép xe vận hành ở cấp độ 5 – tức là tự động lái trong bất kỳ điều kiện nào mà không cần con người can thiệp. Tuy nhiên, thực tế hiện tại vẫn còn xa mới đạt được mục tiêu này.
Ngoài công nghệ ô tô điện, Elon Musk còn nổi tiếng với các dự án táo bạo như hyperloop hay năng lượng sạch. Song những phát biểu quá mức về thành tích hoặc tiềm năng sản phẩm từng khiến ông bị hoài nghi vì thiếu bằng chứng cụ thể. Trong khi doanh số bán xe điện của Tesla trên thị trường toàn cầu giảm đến 13% trong nửa đầu năm 2025, áp lực từ các vụ kiện liên tiếp càng làm tăng thêm gánh nặng cho công ty.
Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NHTSA) đã ghi nhận ít nhất 13 trường hợp tử vong liên quan trực tiếp đến chế độ Autopilot cùng hàng trăm vụ tai nạn khác có liên quan. Những con số này làm rõ rằng lời hứa về một hệ thống “an toàn hơn con người” chưa được chứng minh thực sự trên đường phố. Việc phát hành bản beta cho hàng trăm nghìn tài xế sử dụng thử nghiệm phần mềm đã gây ra lo ngại lớn về rủi ro an toàn giao thông và tính mạng người dùng.
Tình hình hiện tại cho thấy ranh giới giữa tham vọng đổi mới và ảo tưởng công nghệ rất mong manh. Elon Musk từng tạo nên cơn sốt kỳ vọng nhưng giờ đây những bất cập và thiếu sót đang tạo thành áp lực pháp lý nặng nề. Các vụ kiện ở nhiều địa phương như California, Miami và Texas minh chứng xã hội đang yêu cầu sự rõ ràng thay vì những tuyên bố mơ hồ.
Năm 2019, Musk đặt mục tiêu đầy tham vọng là có tới một triệu robotaxi hoạt động trên đường phố vào năm 2020. Mục tiêu này vẫn được xem là tầm nhìn lớn của ngành công nghiệp ô tô hiện đại nhưng cách thức triển khai cùng các tuyên bố vượt quá bằng chứng thực tế lại đang phản tác dụng nghiêm trọng. Không chỉ gây tổn hại tới uy tín của Tesla mà còn làm suy giảm niềm tin chung vào lĩnh vực xe tự hành nói chung.
Elon Musk từng khẳng định Tesla không đơn thuần là một hãng sản xuất ô tô mà là một công ty công nghệ với sứ mệnh làm thay đổi thế giới. Thực tế thế giới đang thay đổi song không phải lúc nào cũng theo đúng kế hoạch hoặc kỳ vọng mà vị tỷ phú đề ra. Đây có thể xem là bài học sâu sắc dành cho cả Tesla lẫn ngành công nghiệp xe tự lái trong tương lai gần.
“Hiện nay trên thế giới có những chiếc taxi robot thực sự đang phục vụ hành khách nhưng không phải do Tesla sản xuất”, Bryant Walker Smith – nhà nghiên cứu về xe tự lái kiêm giáo sư Đại học Nam Carolina – chia sẻ quan điểm về thực trạng phát triển xe không người lái hiện nay.
