U23 châu Á
Crystal Palace
Sự bùng nổ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo nên một làn sóng học tập chưa từng có tại Trung Quốc. Nhiều người, vì lo ngại về sự thay đổi chóng mặt của thị trường lao động và nguy cơ thất nghiệp, đang tích cực tìm kiếm các khóa học AI, bất chấp chi phí cao và chất lượng chưa được đảm bảo.
Những khóa học AI mọc lên như nấm sau mưa. Trên các nền tảng trực tuyến, các khóa học về AI với mức giá lên đến hàng chục triệu đồng đang thu hút một lượng lớn người tham gia. Từ những buổi học thử ngắn vài tiếng giới thiệu các khái niệm cơ bản như “dự đoán token tiếp theo” và “attention is all you need”, đến các khóa học chuyên sâu kéo dài hàng chục giờ, hứa hẹn giúp người học trở thành chuyên gia AI trong thời gian ngắn.
Hình ảnh minh họa về sự bùng nổ của các khóa học AI trực tuyến tại Trung Quốc.
Những lời quảng cáo hấp dẫn về mức lương cao ngất ngưởng của kỹ sư AI, lên đến hàng tỷ đồng mỗi năm, càng khiến nhiều người lao vào cuộc đua học AI.
Làn sóng học AI này không chỉ đến từ sự thiếu hiểu biết mà còn phản ánh nỗi lo về sự bất ổn kinh tế. Trong bối cảnh các công ty công nghệ lớn tại Trung Quốc đang đẩy mạnh tuyển dụng nhân sự AI, người dân đang tìm cách trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết để thích ứng với thị trường lao động đang thay đổi. Nhiều người sẵn sàng cắt giảm chi tiêu cho các mặt hàng xa xỉ để đầu tư vào các khóa học, dù chất lượng chưa được đảm bảo. Theo Phó giáo sư Lin Zhang tại Đại học New Hampshire, chuyên gia nghiên cứu kinh tế số của Trung Quốc, “Dù hữu ích hay không, những khóa học này đã giải quyết được nỗi lo của người dân về những bất ổn kinh tế. Họ có thể không mua sắm hàng xa xỉ, nhưng lại sẵn sàng chi tiền cho các lớp học này.”
Sự chuẩn bị cho tương lai là động lực chính thúc đẩy người dân tham gia các khóa học AI. Sự ra đời của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như DeepSeek đã tạo ra một cuộc cách mạng trong ngành công nghệ, dẫn đến nhu cầu nhân lực về AI tăng vọt. Ước tính của McKinsey cho thấy nhu cầu nhân lực có kỹ năng AI tại Trung Quốc sẽ tăng gấp 6 lần vào năm 2030, đạt 6 triệu người.
Minh họa về sự gia tăng nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực AI tại Trung Quốc.
Thậm chí, các công ty lớn như Baidu đã tuyên bố rằng 87% trong số 3.000 suất thực tập mùa hè của công ty sẽ liên quan đến AI. Điều này cho thấy rõ sự cạnh tranh khốc liệt và nhu cầu cấp thiết về nhân tài AI.
Tuy nhiên, hệ thống giáo dục chính quy vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu đào tạo thực tế về AI. Nhiều sinh viên tốt nghiệp ngành khoa học máy tính cho rằng họ thiếu kinh nghiệm thực hành với các kỹ thuật LLM tiên tiến. Ngay cả sinh viên chuyên ngành AI cũng phải tự tìm tòi, bổ sung kiến thức. Frankie Chen, một sinh viên chuyên ngành AI tại một trường đại học ở Thiên Tân, chia sẻ rằng các môn học về học máy (machine learning) không giúp anh chuẩn bị nhiều cho việc làm việc với LLM. Để tìm được việc làm, anh đã dành hai tháng để tự học và luyện tập.
Chất lượng của các khóa học AI trực tuyến đang là một vấn đề đáng quan ngại. Nhiều học viên phàn nàn về chất lượng giảng dạy kém, nội dung thiếu thực tế và quá nhiều quảng cáo. Một sinh viên tốt nghiệp khoa học máy tính ở tỉnh Sơn Đông đã chi 14 triệu đồng cho một khóa học AI trực tuyến kéo dài hai tháng nhưng cho rằng nội dung học được rất ít và không thực tế.
Minh họa cho vấn đề chất lượng của các khóa học AI trực tuyến.
Tuy nhiên, trước áp lực cạnh tranh và lo lắng về việc làm, nhiều người vẫn lựa chọn tham gia các khóa học này với hy vọng “có còn hơn không”.
Thực tế cho thấy, những công việc AI lương cao nhất vẫn chỉ dành cho những người có trình độ học vấn cao và kinh nghiệm thực tiễn phong phú. Berry Liu, người sáng lập công ty săn đầu người công nghệ Zzcareer tại Thâm Quyến, cho biết: “Bất chấp sự quan tâm ngày càng tăng, những công việc AI lương cao nhất vẫn chỉ dành cho các tiến sĩ từ những trường đại học danh tiếng, hoặc những người có kinh nghiệm làm việc với các mô hình nổi tiếng.”
Sự lo lắng về nguy cơ bị thay thế bởi AI không chỉ đến từ sinh viên mà còn lan rộng đến cả những người làm việc trong ngành công nghệ. Một lập trình viên 30 tuổi tại một công ty công nghệ hàng đầu ở Bắc Kinh chia sẻ rằng anh đang tự học AI để chuẩn bị cho những thay đổi sắp tới. Anh đang lên kế hoạch ứng tuyển vào các vị trí chuyên về LLM và xem xét việc tạo và bán các khóa học hướng dẫn về AI cho các lập trình viên khác. “Chính công việc của tôi cũng đang gặp rủi ro”, anh nói. “Khi đợt sa thải tiếp theo ập đến, nếu bạn đã học hỏi về AI, bạn sẽ có nhiều lựa chọn hơn.”
