Crystal Palace
Một nhân vật nữ diễn viên do trí tuệ nhân tạo tạo ra đã làm dấy lên làn sóng phản ứng dữ dội trong ngành công nghiệp điện ảnh Mỹ. Các nghệ sĩ thực sự lo ngại rằng công nghệ AI đang sử dụng sản phẩm sáng tạo của họ để phát triển mà không có sự đồng thuận, từ đó đe dọa vị trí của họ trong tương lai. Hiện tượng này khiến giới làm phim và diễn viên phải đặt câu hỏi về ranh giới giữa nghệ thuật truyền thống và công nghệ mới.
“Tilly Norwood” – nhân vật AI được thiết kế với hình ảnh một cô gái trẻ sở hữu mái tóc nâu gợn sóng cùng làn da mịn màng – đã xuất hiện trên mạng xã hội như một influencer thế hệ Z. Từ tháng 2, tài khoản Instagram mang tên Tilly liên tục đăng tải nội dung mô phỏng cuộc sống của một nữ diễn viên trẻ đang theo đuổi sự nghiệp diễn xuất, chia sẻ các buổi thử vai và hy vọng tìm kiếm cơ hội trong ngành công nghiệp điện ảnh.
Diễn viên AI “Tilly Norwood”
Tuy nhiên, Tilly Norwood không phải là con người thật mà là sáng tạo của Eline Van Der Velden – nhà sáng lập một startup chuyên về trí tuệ nhân tạo, Particle6. Công ty này chuyên sản xuất nội dung kỹ thuật số phục vụ cho phim ảnh và truyền hình. Trong một bài đăng thu hút sự chú ý, tài khoản AI này tự hào kể về những trải nghiệm giả tưởng như chiến đấu với quái vật, trốn thoát khỏi vụ nổ hay suýt nhận giải Oscar chỉ trong vòng 20 giây, kèm theo hashtag #AIActress nhằm quảng bá hình ảnh một nữ diễn viên đa năng do AI tạo ra.
Dự án này nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh cãi khi trang Deadline đưa tin rằng nhiều công ty quản lý tài năng đang tiếp cận để ký hợp đồng với nhân vật AI này như một diễn viên thực thụ, trong khi các hãng phim cũng âm thầm chấp nhận nội dung do AI sản xuất. Điều này đã khiến tài khoản Instagram của Tilly nhận được hàng trăm bình luận phản đối gay gắt, trong đó có cả những lời chỉ trích từ các nghệ sĩ nổi tiếng Hollywood.
Nhiều hãng phim đã nộp đơn kiện các công ty trí tuệ nhân tạo vì dùng các tác phẩm của họ để huấn luyện AI. Sự xuất hiện của nữ diễn viên AI như giọt nước tràn li khiến Hollywood tức giận.
Các ngôi sao như Sophie Turner – người nổi tiếng qua series Game of Thrones – bày tỏ sự kinh ngạc và phản đối gay gắt: “Wow… không đời nào”. Còn Cameron Cowperthwaite – từng góp mặt trong Shameless và American Horror Story – gọi đây là hành động vô tâm và đáng báo động. Mara Wilson – ngôi sao các bộ phim nổi tiếng Matilda và Mrs. Doubtfire – thì nhấn mạnh rằng sản phẩm này không phải do AI sáng tạo ra mà chính là kết quả lao động của hàng trăm nghệ sĩ, nhiếp ảnh gia, quay phim và nhiều người khác nhưng lại bị lấy cắp để phục vụ cho mục đích thương mại của dự án.
Trước những chỉ trích dữ dội, Eline Van Der Velden đã lên tiếng giải thích rằng Tilly Norwood không nhằm thay thế diễn viên thật mà chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mới mẻ. Bà so sánh nhân vật này với hoạt hình, múa rối hay CGI – những phương tiện từng mở rộng khả năng kể chuyện mà không hề thay thế hoàn toàn vai trò của diễn viên trực tiếp. Theo bà, nhân vật AI cần được đánh giá riêng biệt dựa trên giá trị độc đáo thay vì so sánh trực tiếp với con người.
Dẫu vậy, quan điểm này vẫn chưa làm dịu được căng thẳng trong ngành khi nhiều nghệ sĩ cảm thấy quyền lợi của họ đang bị xâm phạm nghiêm trọng. Họ khẳng định rằng các dự án AI như Tilly không thể tồn tại nếu thiếu dữ liệu đào tạo từ các tác phẩm do chính họ tạo ra và việc sử dụng trái phép chất liệu đó đồng nghĩa với việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng như đạo đức nghề nghiệp.
Nỗi lo lắng về vai trò của trí tuệ nhân tạo từng là điểm nóng trong các cuộc đình công quy mô lớn tại Hollywood năm 2023. Sau những bất đồng kéo dài giữa biên kịch và diễn viên với các hãng phim lớn về cách thức sử dụng AI, hai công đoàn đã đạt được các thỏa thuận nhằm bảo vệ quyền lợi nghệ sĩ trước việc áp dụng công nghệ mới. Tuy nhiên, điều đó vẫn không thể ngăn chặn việc sử dụng rộng rãi AI được huấn luyện trên kho dữ liệu đồ sộ từ Internet để tái hiện hình ảnh hoặc cảnh quay tương tự diễn viên thật.
Nhiều hãng phim đã nộp đơn kiện các công ty trí tuệ nhân tạo vì dùng các tác phẩm của họ để huấn luyện AI.
Truyền thông lớn như Disney và Universal đã khởi kiện các công ty phát triển công cụ AI vì cho rằng họ vi phạm bản quyền khi dùng chất liệu độc quyền để huấn luyện máy móc rồi sản sinh ra nội dung sao chép trái phép những nhân vật nổi tiếng như Bart Simpson hay Wall-E. Warner Bros cũng tham gia cuộc chiến pháp lý tương tự nhằm bảo vệ tài sản trí tuệ của mình khỏi nguy cơ bị khai thác tùy tiện.
Nhiều hãng phim đã nộp đơn kiện các công ty trí tuệ nhân tạo vì dùng các tác phẩm của họ để huấn luyện AI.
Mới đây nhất, OpenAI thông báo sẽ hợp tác với các bên giữ bản quyền nhằm kiểm soát nội dung trên nền tảng video do họ phát triển có tên Sora. Phiên bản cập nhật sẽ chủ động hạn chế việc tạo ra video theo phong cách đặc trưng của nghệ sĩ còn sống hoặc tái hiện những hình ảnh mà chủ sở hữu không cho phép nhằm giảm thiểu tranh chấp về bản quyền. Đại diện OpenAI cũng nhấn mạnh họ luôn tìm cách cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tôn trọng quyền lợi người sáng tạo truyền thống.
Những tranh cãi xoay quanh “Vì sao diễn viên AI đầu tiên khiến cả Hollywood nổi giận?” vẫn đang tiếp tục nóng lên khi giới làm phim lẫn công chúng đều đặt câu hỏi về tương lai nghề nghiệp và sự phát triển bền vững của ngành giải trí khi đối mặt với bước tiến mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo.
