Crystal Palace
Theo báo cáo mới nhất từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năm 2024 doanh số bán xe toàn cầu đạt gần 80 triệu chiếc, trong đó sự tăng trưởng nổi bật nhất đến từ xe điện (EV) và xe hybrid, chiếm khoảng 30% tổng doanh số. Trong khi đó, doanh số xe sử dụng động cơ đốt trong liên tục suy giảm từ mức đỉnh năm 2017, giảm khoảng 30% tính đến năm 2024. Đáng chú ý, doanh số xe điện tăng mạnh hơn 14 lần so với cùng kỳ và chiếm hơn 20% thị phần toàn cầu. Những con số này minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch mạnh mẽ trong ngành ô tô toàn cầu theo hướng công nghệ xanh và bền vững.
Ô tô chuẩn bị xuất khẩu tại một hải cảng ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.
Sự gia tăng mạnh mẽ của xe điện không phải là hiện tượng nhất thời mà được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố đồng thời. Áp lực về biến đổi khí hậu và cải thiện chất lượng không khí buộc các quốc gia phải siết chặt tiêu chuẩn khí thải và áp thuế cao hơn đối với nhiên liệu hóa thạch. Điều này khiến việc vận hành xe chạy dầu hoặc xăng trở nên khó khăn và tốn kém hơn cho người tiêu dùng. Song song đó, công nghệ pin ngày càng tiến bộ với chi phí giảm mạnh, sạc nhanh được phổ cập và phạm vi di chuyển ngày càng được mở rộng. Chi phí vận hành thấp của xe điện cũng mang lại lợi thế cạnh tranh rõ ràng không chỉ ở phân khúc cao cấp mà còn trên thị trường phổ thông.
Chính sách hỗ trợ cũng đóng vai trò then chốt khi nhiều chính phủ triển khai các ưu đãi như miễn giảm lệ phí trước bạ, giảm thuế tiêu thụ đặc biệt hay trợ giá trực tiếp cho người mua xe điện. Các ưu đãi này tạo điều kiện thuận lợi để người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận công nghệ mới đồng thời giúp nhà sản xuất nâng quy mô và giảm chi phí sản xuất. Tại thị trường toàn cầu, hơn 70% xe điện năm 2024 do Trung Quốc sản xuất – quốc gia sở hữu chuỗi cung ứng pin và linh kiện hoàn chỉnh cùng ưu thế về chi phí.
Các nhà sản xuất ô tô truyền thống đang chịu áp lực cạnh tranh lớn buộc họ vừa duy trì dòng xe xăng cho những thị trường còn nhu cầu, vừa đầu tư mạnh vào phát triển xe điện tại các thị trường phát triển nhằm giữ vững vị thế. Tuy nhiên, việc song hành hai công nghệ gây phình to chi phí nghiên cứu phát triển, sản xuất và logistics. Trong bối cảnh cam kết Netzero được nhiều quốc gia theo đuổi, các hãng có thể phải dần giảm sản lượng xe xăng để tập trung nguồn lực cho chiến lược điện hóa lâu dài. IEA nhận định rằng nếu xu hướng hiện tại tiếp tục diễn ra thì thị phần xe điện sẽ tiếp tục mở rộng nhanh chóng trong những năm tới, kéo theo sự thu hẹp dần thị trường của xe xăng trước tiên ở các nền kinh tế phát triển rồi lan ra các khu vực khác.
Một điểm sạc của Tesla ở Na Uy.
Na Uy được xem là hình mẫu điển hình phản ánh xu hướng tương lai của ngành ô tô thế giới với tỷ lệ xe điện chiếm ưu thế vượt trội. Mặc dù chỉ có khoảng 5,5 triệu dân, nhưng trong năm 2024 có đến 88% xe mới bán ra là xe điện cùng gần 3% là xe plug-in hybrid. Xe sử dụng nhiên liệu truyền thống chỉ còn chiếm tỷ lệ rất nhỏ trên thị trường nước này. Hơn nữa gần 30% số phương tiện lưu hành tại Na Uy hiện nay là xe điện – con số dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ.
Sự chuyển đổi ngoạn mục tại Na Uy bắt nguồn từ chính sách quyết liệt trong dài hạn: đánh thuế cao với xe chạy xăng/diesel trong khi áp dụng miễn thuế nhập khẩu, giảm VAT cùng nhiều ưu đãi như miễn phí cầu đường, đỗ xe hay tận dụng làn đường riêng cho xe điện. Chính sách này tạo ra khoảng cách chi phí đủ lớn để thúc đẩy người dân chuyển đổi sang phương tiện sạch hơn một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở hạ tầng sạc được phát triển rộng khắp dù gặp phải địa hình phức tạp và khí hậu giá lạnh đảm bảo tính tiện lợi cho người dùng ngay cả vùng sâu vùng xa.
Tác động lan tỏa không chỉ thấy rõ qua số liệu mà còn ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh truyền thống khi nhiều trạm xăng phải tái cấu trúc thành trạm sạc nhanh; gara sửa chữa cũng phải nâng cao năng lực kỹ thuật về điện tử để bắt kịp xu thế; dịch vụ vận tải công cộng chuyển đổi sang đội phương tiện năng lượng sạch do lợi ích tiết kiệm chi phí vận hành.
Các mẫu xe đa dạng và chính sách linh hoạt giúp VinFast tiếp cận được nhiều nhóm khách hàng.
Tại Việt Nam, sự chuyển đổi sang xe điện đang diễn ra nhanh chóng dưới sự dẫn dắt của thương hiệu nội địa mạnh cùng sự hưởng ứng tích cực từ người tiêu dùng. Năm 2024 ghi nhận Việt Nam là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực châu Á với tỷ lệ xe điện gần gấp đôi so với năm trước lên mức khoảng 17%, có nơi nghiên cứu đặt con số lên tới gần 20%. Thương hiệu ô tô nội địa nổi bật đã thực sự thay đổi cuộc chơi khi nâng thị phần từ mức 9,2% lên trên 21%, vượt mặt những tên tuổi ngoại lớn lâu năm.
Đặc biệt vào tháng 10/2025, hãng nội địa này thiết lập kỷ lục bàn giao hơn 20 nghìn ô tô điện trong tháng – nâng tổng doanh số đạt hơn 124 nghìn chiếc sau 10 tháng đầu năm – liên tục giữ vị trí dẫn đầu suốt một năm qua trên thị trường Việt Nam. Sự đa dạng mẫu mã giúp mở rộng đối tượng khách hàng sử dụng; hạ tầng sạc cũng gia tăng phủ sóng nhanh chóng; đồng thời dịch vụ vận tải bằng xe điện ngày càng phổ biến.
Trên phạm vi khu vực, hãng này đã xuất khẩu sang hơn một chục thị trường trọng điểm trong đó có Indonesia, Malaysia và Mỹ cùng kế hoạch nhân đôi năng lực sản xuất trong nước đồng thời mở rộng sang các thị trường mới như Ấn Độ và Indonesia. Sự phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam không chỉ nhờ nỗ lực doanh nghiệp mà còn đến từ chính sách hỗ trợ ổn định bao gồm miễn giảm lệ phí trước bạ, thuế tiêu thụ đặc biệt cùng thuế nhập khẩu linh kiện nhằm thu hẹp khoảng cách giá giữa xe điện và xe chạy xăng.
Những mục tiêu quốc gia về chuyển đổi xanh cũng là tín hiệu rõ ràng để định hướng đầu tư như kế hoạch đạt tỷ lệ ít nhất 30% xe bán ra là phiên bản điện vào năm 2030. Các khảo sát cũng cho thấy khoảng 70% người mua tại Việt Nam đang cân nhắc lựa chọn ô tô điện trong lần mua tiếp theo – điều này phản ánh sự thay đổi tích cực về nhận thức xã hội đồng thời tạo tiền đề bền vững cho tăng trưởng thị trường một cách tự nhiên thay vì phụ thuộc chủ yếu vào ưu đãi tài chính.
Với sự phối hợp hài hòa giữa sức bật thị trường, doanh nghiệp nội địa năng động cùng chính sách hỗ trợ đồng bộ, Việt Nam đang từng bước chuyển mình từ vị trí “người theo sau” thành điểm sáng mới trên bản đồ ngành công nghiệp ô tô xanh khu vực Đông Nam Á. Đây không chỉ là cơ hội để phát triển ngành công nghiệp ô tô mà còn kích hoạt tiềm năng hấp dẫn về đầu tư vào hệ sinh thái phụ trợ bao gồm sản xuất pin, linh kiện, mạng lưới trạm sạc cùng các dịch vụ liên quan trong tương lai gần.
