Crystal Palace
Năm 2026 được xem là mốc quan trọng với các doanh nghiệp AI tư nhân, đặc biệt là OpenAI – đơn vị sở hữu nền tảng ChatGPT, khi áp lực từ nhà đầu tư về lợi nhuận ngày càng gia tăng. Deutsche Bank đánh giá đây là năm quyết định cho những công ty chỉ tập trung vào việc thương mại hóa mô hình AI, với rủi ro rất cao đối với OpenAI khi họ chưa tìm ra mô hình kinh doanh bền vững để bù đắp khoản chi phí khổng lồ.
Nhà đầu tư đòi lợi nhuận, OpenAI đứng trước ngã rẽ sinh tử: Đốt tiền, IPO và canh bạc nghìn tỷ USD – Ảnh 1.
Theo báo cáo của Deutsche Bank vào tháng Một, OpenAI đã ghi nhận mức đốt tiền lên tới 9 tỷ USD trong năm ngoái và có thể tăng đến 17 tỷ USD trong năm nay. Trong khi đó, số lượng người dùng hàng tuần ước tính đạt khoảng 800 triệu nhưng phần lớn trong số đó không phải khách hàng trả phí. Thêm vào đó, công ty còn cam kết đầu tư tới 1.4 nghìn tỷ USD cho các dự án trung tâm dữ liệu nhằm củng cố hạ tầng vận hành.
Doanh thu của OpenAI tăng trưởng mạnh từ 6 tỷ USD năm trước lên hơn 20 tỷ USD vào năm ngoái, theo chia sẻ từ Giám đốc tài chính Sarah Friar. Công ty cũng đang chuẩn bị cho kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu (IPO) dự kiến diễn ra cuối năm nay hoặc sớm nhất đầu năm 2027. Nhờ các thỏa thuận hợp tác chiến lược với nhiều ông lớn trong ngành công nghệ như Nvidia hay Microsoft, cũng như vòng gọi vốn mới trị giá 22,5 tỷ USD từ một tập đoàn đầu tư lớn bên cạnh cam kết trước đó lên đến 40 tỷ USD, giá trị định giá của OpenAI hiện đạt khoảng 500 tỷ USD.
Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh của OpenAI đang bị xem xét lại do sức ép từ các đối thủ lớn có nền tảng kinh doanh đa dạng vững chắc hơn. Dù hợp tác với nhiều nhà cung cấp hạ tầng đám mây uy tín, khả năng duy trì vị thế dẫn đầu của hãng dường như ngày càng bị thu hẹp. Các nhà phân tích cảnh báo áp lực sẽ tiếp tục tăng khi công ty tiến gần tới IPO với kỳ vọng định giá vượt mốc 1 nghìn tỷ USD.
Một cú sốc khác dành cho OpenAI xảy ra khi Apple lựa chọn sử dụng công nghệ AI của Google thay vì hợp tác với họ trong việc triển khai các sản phẩm trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, OpenAI vừa thông báo thử nghiệm quảng cáo trên nền tảng ChatGPT – bước đi mà CEO Sam Altman từng gọi là “phương án cuối cùng” cho mô hình kinh doanh của họ.
Chuyên gia nghiên cứu Dimitri Zabelin tại PitchBook nhận định bước chuyển này đánh dấu một giai đoạn mới đối với các nhà phát triển nền tảng AI khi sự chú ý của nhà đầu tư sẽ không còn chỉ tập trung vào quy mô mà chuyển sang lợi nhuận thực tế hoặc ít nhất là cải thiện hiệu quả kinh tế trên mỗi đơn vị sản phẩm. Trong bối cảnh đó, Anthropic – công ty do nhóm cựu nhân viên OpenAI sáng lập – cũng được đồn đoán chuẩn bị niêm yết cổ phiếu ngay trong năm nay.
Các công ty lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang tận dụng những thuận lợi về mặt pháp lý khi ngày càng trở thành đối tác quan trọng cho các chính phủ qua các chương trình AI quốc gia. Dù vậy, thị trường vẫn chịu ảnh hưởng bởi biến động do những lo ngại về chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Theo S&P Global, xu hướng giảm lãi suất có thể tiếp tục thúc đẩy dòng vốn chảy vào lĩnh vực AI tổng hợp bất chấp nguy cơ tồn tại bong bóng tài chính.
Deutsche Bank thể hiện sự nghi ngờ về khả năng các công ty độc lập nhỏ có thể gánh vác chi phí tính toán ngày càng tăng cao của các mô hình AI phức tạp hiện nay. Họ không loại trừ khả năng một số doanh nghiệp như Perplexity sẽ phải hợp tác hoặc sáp nhập với các tập đoàn lớn sở hữu hạ tầng kỹ thuật số trước khi năm kết thúc. Trong khi đó, Anthropic được đánh giá là ngoại lệ với tốc độ tiêu tiền chậm hơn, sản phẩm được cộng đồng lập trình viên và doanh nghiệp trả phí tin dùng cùng chiến lược định giá linh hoạt.
Giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2024 được coi là cuộc chạy đua về quy mô mô hình và lượng người dùng trong ngành AI. Tuy nhiên sang năm 2026, tiêu chí đánh giá chuyển hướng sang khả năng tạo dòng tiền ổn định và bền vững. OpenAI dù tăng trưởng doanh thu nhanh chóng nhưng đi kèm là chi phí vận hành ngày càng cao khiến câu hỏi về tính khả thi của mô hình kinh doanh trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Nghịch lý trong ngành AI nền tảng hiện nay là khi sản phẩm càng thông minh và phổ biến rộng thì chi phí suy luận và xây dựng hạ tầng cũng phình to theo cấp số nhân. Điều này đặt ra dấu hỏi liệu AI có thể trở thành một ngành kinh doanh độc lập hay chỉ là một tính năng được tài trợ nhờ nguồn lực từ các tập đoàn công nghệ khổng lồ khác.
Vị thế dẫn đầu của OpenAI đang bị thử thách nghiêm trọng sau những động thái như Apple ưu tiên công nghệ Google hay việc công ty phải cân nhắc đưa quảng cáo vào sản phẩm chủ lực ChatGPT. Lợi thế cạnh tranh hiện chủ yếu dựa trên nguồn vốn dồi dào và sức mạnh tính toán chứ chưa tạo dựng được lớp bảo vệ kinh doanh sâu sắc và khó sao chép.
Việc tiến hành IPO không còn đơn thuần là mục tiêu vinh quang mà trở thành áp lực khổng lồ khi OpenAI phải chịu sự giám sát chặt chẽ về hiệu quả sử dụng vốn và tiềm năng sinh lời lâu dài. Đây sẽ là bài kiểm tra quan trọng cho sức bền tài chính của họ trong bối cảnh kỳ vọng thị trường đang ở mức rất cao.
Ngành AI đang chứng kiến sự phân hóa rõ nét giữa những cái tên có khả năng ứng phó tốt hơn với áp lực tài chính và những đơn vị dễ bị tổn thương hơn. Anthropic nổi bật nhờ chiến lược tiết kiệm chi phí, tập trung phát triển khách hàng doanh nghiệp trả phí và mô hình định giá linh hoạt giúp họ có nhiều lựa chọn hơn trong việc thích ứng với môi trường thị trường mới đầy thử thách.
