Crystal Palace
Một cuộc cách mạng công nghiệp mới đang đến gần khi 5 triệu robot hoạt động với chi phí chỉ khoảng 2 USD mỗi giờ sẽ sớm thay thế lực lượng lao động giá rẻ trong các nhà máy. Những cỗ máy này không những làm việc liên tục, chính xác và hiệu quả mà còn vận hành ổn định, không cần nghỉ ngơi hay yêu cầu tăng lương. Điều này hứa hẹn tạo nên bước ngoặt lớn trong ngành sản xuất toàn cầu, đặc biệt với các công việc phổ thông từng dựa vào nhân công thủ công.
Tại một xưởng sản xuất phụ tùng ô tô hiện đại, một nhân viên robot mang tên Digit đang làm việc không biết mệt mỏi. Không giống các cánh tay robot cố định truyền thống, Digit có thân hình humanoid với đôi chân thiết kế đặc biệt giúp giữ thăng bằng tuyệt vời trên sàn kim loại, đồng thời sử dụng bàn tay bốn ngón để nâng và di chuyển các giỏ linh kiện nặng tới 11 kg một cách linh hoạt và chính xác. Đây là bước tiến đáng kể trong việc ứng dụng robot hình người vào dây chuyền sản xuất thực tế thay thế cho các công việc đơn điệu và lặp lại trước đây của con người.
Robot humanoid Digit tại nhà máy phụ tùng ô tô
Digit hiện đang hoạt động theo lịch trình nghiêm ngặt tám tiếng mỗi ngày, chia thành hai ca sáng và chiều với một giờ nghỉ sạc pin giữa buổi trưa. Khả năng làm việc không mệt mỏi này mở ra một chương mới cho khái niệm lao động phổ thông trong lĩnh vực sản xuất nặng, đồng thời giảm thiểu tối đa các chi phí phát sinh như nghỉ ốm hay đòi hỏi tăng lương như nhân công truyền thống.
Robot humanoid Digit làm việc theo ca tại nhà máy
Chi phí vận hành robot hình người hiện dao động từ 10 đến 25 USD mỗi giờ tùy chọn giữa mua đứt hoặc thuê dịch vụ. Mức giá này ban đầu tương đương với mức lương khởi điểm của nhân công tại một số nhà máy lớn. Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành cùng với những nhà sáng lập loại robot tiên tiến như Digit dự báo rằng chi phí vận hành có thể giảm xuống chỉ còn 2 – 3 USD mỗi giờ trong tương lai gần. Mức giá này sẽ tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn đối với thị trường lao động giá rẻ toàn cầu và có thể đặt dấu chấm hết cho sự tồn tại của nhân công phổ thông giá rẻ tại nhiều nhà máy.
Chi phí vận hành robot so với lương nhân công truyền thống
Theo dự báo từ các tổ chức nghiên cứu hàng đầu, hiện nay trên toàn thế giới chỉ có chưa đến 200 robot hình người được triển khai trong lĩnh vực sản xuất. Con số này dự kiến sẽ tăng vọt lên tới 5 triệu vào năm 2040 nhờ những đột phá vượt bậc về pin năng lượng, động cơ hiệu suất cao và trí tuệ nhân tạo (AI). Những cải tiến này biến robot từ những cỗ máy viễn tưởng thành lực lượng lao động quan trọng và không thể thiếu của ngành công nghiệp hiện đại.
Số lượng robot hình người trong ngành sản xuất dự kiến tăng mạnh
Tuy nhiên, câu hỏi lớn đặt ra là sự xuất hiện rộng rãi của robot sẽ ảnh hưởng như thế nào đến lực lượng lao động con người? Tại một nhà máy ở Bắc Carolina từng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi sự rút lui của ngành dệt may sau hiệp định NAFTA năm 1994, nỗi lo về mất việc vẫn tồn tại. Dẫu vậy, quản lý nhà máy cho biết những công nhân trước đây đảm nhận nhiệm vụ bưng bê linh kiện đã được đào tạo để chuyển sang những vị trí có kỹ năng cao hơn như kiểm tra chất lượng sản phẩm. Họ vẫn giữ nguyên số lượng lao động mà không phải cắt giảm do tự động hóa.
Chuyển đổi nghề nghiệp cho nhân viên khi ứng dụng robot
Ngay cả các tổ chức đại diện quyền lợi cho người lao động cũng chưa đưa ra phản ứng tiêu cực mạnh mẽ trước sự phát triển nhanh chóng của robot humanoid. Đại diện từ một liên đoàn công nghiệp lớn ở Đức nhận định rằng hiện tại robot chưa thể thay thế hoàn toàn những công việc đòi hỏi sự tinh tế và khéo léo đặc thù của con người. Tuy nhiên, thực tế tương lai vẫn còn nhiều biến động khi các vị trí cấp thấp dần được các cỗ máy này tiếp nhận với chi phí vận hành thấp hơn nhiều.
Ý kiến công đoàn về sự phát triển của robot
Cuộc đua phát triển robot humanoid đang diễn ra rất quyết liệt với nhiều ông lớn tham gia như Boston Dynamics, Apptronik, Figure và cả Tesla với dự án Optimus đầy tham vọng. Công ty đứng sau Digit chọn hướng đi thực dụng tập trung vào ứng dụng thực tế thay vì những màn biểu diễn phiêu lưu trên mạng xã hội. Phiên bản mới nhất chuẩn bị ra mắt sẽ sở hữu cảm biến nhận diện con người gần gũi hơn giúp robot làm việc trực tiếp bên cạnh đồng nghiệp mà không cần biện pháp bảo vệ an toàn quá mức.
Phiên bản mới của Robot Digit trang bị cảm biến an toàn
“Hiệu quả chính là mục tiêu cuối cùng và nó không thương tiếc,” lời nhận xét sắc bén từ một cựu nhân viên đã trải qua quá trình chuyển đổi cùng sự phát triển của tự động hóa tại nhà máy. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của những cỗ máy như Digit đánh dấu sự thay đổi căn bản về cấu trúc thị trường lao động, nơi giá trị con người không còn nằm ở sức lao động thô sơ mà chuyển sang khả năng điều khiển và giám sát hệ thống tự động hóa phức tạp.
Con người đóng vai trò kiểm soát hệ thống tự động hóa
